عوامل ناباروری در زنان

7 عامل ناباروری در زنان و راه‌های افزایش قدرت باروری

۷عامل ناباروری در زنان

 بیش از ۱۵ درصد زنان در زمانی در طول زندگی برای باردار شدن دچار مشکلاتی می‌شوند. باردار نشدن زمانی یک مشکل خوانده می‌شود که فرد بعد از یک سال تلاش همچنان ناکام مانده باشد و قدرت باروری نداشته باشد. از زمانی که مشکلات باروری گریبان‌گیر بیش از ۷ میلیون زوج آمریکایی شده از تحقیقات وسیعی پیرامون اثرات شیوه زندگی و رژیم غذایی بر این موضوع انجام می‌شود.

 

 در حدود یک سوم از مشکلات باروری گزارش شده، اشکال از جانب مرد است، یک سوم از جانب زن و یک سوم باقیمانده از سوی هر دو زوج است. مشکلات مردان معمولاً به تعداد اسپرم‌های سالمی مربوط می‌شود. ولی مشکلات زنان می‌تواند ناشی از چندین عامل مختلف باشد. مشکلات ساختاری رحم، لوله‌های فالوپ مسدود شده و در اغلب موارد تخمدانهای ناسالم.

 رژیم‌های غذایی و شیوه زندگی هم می‌تواند عامل به وجود آورنده این مشکلات باشند. در اینجا به چند مورد از این موارد اشاره می کنیم:

 

 

وزن

 وزن زنان می‌تواند قدرت باروری آنها را تحت تاثیر قرار دهد. در حقیقت، طبق تحقیقات انجمن پزشکی ساده در آمریکا ۱۲ درصد ناباروری‌ها ناشی از نا متعادل و مناسب بودن وزن افراد است. میزان کم  چربی بدن مقدار هورمون استروژن را به قدری کاهش می‌دهد که قدرت باروری را از بین می‌برد و همینطور زیاد بودن چربی بدن میزان هورمون استروژن را افزایش می‌دهد که در این حال این هورمون مثل قرص‌های ضدبارداری عمل کرده و تخمک گذاری را متوقف می‌کند. همچنین چاقی باعث می‌شود تا درمان‌های موجود کارساز نباشد.

 

تنها زنان نیستند که با اضافه وزن قدرت باروری را از دست بدهند. مطالعات مختلف نشان می‌دهند که اضافه وزن مردان تولید اسپرم‌های ناسالم را افزایش می‌دهد. تعدادی از محققان توصیه می‌کنند که مردان برای حفظ قدرت باروری باید مقدار فراوانی سبزیجات و میوه‌های تازه مصرف کنند. این مواد با فراهم کردن آنتی اکسیدانت از آسیب دیدن اسپرم‌ها جلوگیری می‌کنند ولی در کل، تحقیقات نتایج مختلف و متفاوتی ارائه کرده‌اند.

 

 

 سندروم پلی کیستیک تخمدان

 این بیماری ناشی از عملکرد غیرطبیعی غدد درون ریز  بدن است که تخمک‌گذاری را دچار مشکل می‌کند. در زنانی که به این اختلال گرفتارند میزان هورمونهای جنسی و هورمون انسولین نامتعادل است و تولید تخمک چرخه قاعدگی اغلب دچار مشکل می‌شود. علاوه بر نازایی این اختلال خطر ابتلا به دیابت، بیماری قلبی و انواع سرطان‌ها را افزایش می‌دهد. خوشبختانه کاهش وزن فقط به میزان ۵ درصد برای طبیعی شدن سطح هورمون‌ها در بدن و بازگشت قدرت باروری کافی است. فعالیت‌های فیزیکی منظم نیز اثر بسزایی دارند همینطور رژیم غذایی حاوی فیبر نیز مهم است.

 

 

 

 کم خونی

 کمبود سلولهای خونی سالم ناشی از کمبود آهن، کمبود ویتامین B12، و کمبود فولات با ناباروری رابطه مستقیم دارد. تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است ولی می‌توان گفت که زنان می‌توانند با رژیم غذایی سالم از بروز بسیاری از انواع کم خونی‌ها پیشگیری کنند. برای پیشگیری از کمبود فولات مقدار فراوانی سبزیجات و حبوبات مصرف کنید. اگر از محصولات حیوانی استفاده نمی‌کنید (از جمله لبنیات) از غذاهای غنی شده و مکمل‌های غذایی برای دریافت میزان کافی ویتامین B12 استفاده کنید.

 

رژیم غذایی

 عادتهای غذایی متعادل و سالم می‌تواند به قدرت باروری کمک کند. در یک مطالعه وسیعی، بیش از ۱۷ هزار پرستار گزارش دادند زمانی که رژیم‌های غذایی مناسب دارند بیشتر از ۶۶ درصد، کمتر به اختلالات باروری و تخمک‌گذاری دچار می‌شوند. زنان مورد مطالعه در این تحقیق رژیم غذایی سرشار از چربی‌های سیر نشده (چربی در روغن زیتون و آجیل یافت می‌شود) و پروتئین‌های گیاهی و چربی‌های ترانس بسیار کم داشتند. این نوع عادتهای غذایی باعث می‌شود که میزان انسولین به طور طبیعی به حد معمولی برسد و این امر باعث مهیا شدن آنتی‌اکسیدان‌های ضروری می‌شود. تغذیه مناسب بر اساس گروه خون تا حد زیادی به درمان ناباروری کمک می‌کند.

 عوارض مصرف تنباکو

 

تنباکو

مصرف تنباکو قدرت باروری را هم در مردان و هم در زنان تهدید می‌کند. تنباکو در زنان خطر به وجود آمدن جهش‌های ژنتیکی را در تخمک افزایش می‌دهد. همچنین در مردان باعث تولید اسپرم‌های ناسالم، کاهش میزان تولید اسپرم و اختلال در قدرت حرکت اسپرمها می‌شود. همچنین نیکوتین و سایر مواد شیمیایی، تخمک گذاری را با کاستن از میزان ترشح استروژن دچار مشکل می‌کنند.

 باید توجه داشت که نتایج بسیاری از این تحقیقات تنها رابطه بین شیوه زندگی و بیماری‌ها  را مشخص می‌کنند و در بیان علت وقوع این پدیده‌ها ناتوانند.

 

 

  

آلودگی هوا و ناباروری

 در هفته‌های اول حاملگی مادران باردار باید در صورت امکان در هوای آلوده حضور پیدا نکنند و از منزل بیرون نیایند. در صورتی که ناگزیر به بیرون آمدن هستند حتماً از ماسک استفاده کنند. گاز سمی مونوکسید کربن موجود در هوا در سه ماهه اول بارداری به راحتی از جفت عبور کرده و در صورت شدت زیاد مسمومیت، به سقط جنین منجر می‌شود. آلوده کننده‌های هوا زیاد هستند اما مونوکسید کربن یکی از خطرناک ترین و مهمترین این آلوده کننده‌ها به شمار می‌رود و این گاز در نتیجه سوخت ناقص مواد آلی ایجاد و مهمترین منابع تولیدکننده این گاز اگزوز اتومبیل‌ها، بخاری های گازی و نفتی است.

 

قدرت ترکیبی گاز مونوکسید کربن با هموگلوبین خون ۲۵۰ برابر بیشتر از اکسیژن بوده که علت سمی بودن این گاز است، به طوری که با  وارد شدن به بدن قدرت حمل اکسیژن از هموگلوبین خون گرفته می‌شود و اکسیژن مورد نیاز بدن برای سوخت و ساز بسیار کم شده و در نتیجه به مسمومیت ناراحتی افراد منجر می‌شود.

 

 آلودگی هوا موجب سقط جنین می‌شود:

همچنین با توجه به اینکه گاز مونوکسید کربن از جفت عبور می‌کند و خون جنین علاقه بیشتری به جذب این گاز سمی دارد در نتیجه جنین زودتر مسموم شده که آنها یا فوت و یا سقط می‌شوند. خطر سقط جنین در زنان باردار بیشتر در سه ماهه اول بارداری است و این امر نیز به شدت مسمومیت و آلودگی هوا، شرایط سلامتی کبد، قلب و مقاومت بدنی مادر بستگی دارد. مادران باردار باید در ۸ هفته اول حاملگی بسیار مراقب باشند و خود را در معرض هوای آلوده قرار ندهند. در ۸ هفته اول حاملگی با توجه به اینکه در این مدت اندام‌های جنین شکل می‌گیرد زنان باردار باید از مواجه شدن با مواد شیمیایی و قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا خودداری کنند. مواجه شدن با هوای آلوده بخصوص در ۸ هفته  اول حاملگی احتمال بروز بیماریها و نارسایی‌های قلبی و ایجاد یک مجموعه بیماری‌ها و ناهنجاریهای رحمی را در جنین افزایش می‌دهد.

 

آلودگی هوا ضریب هوشی جنین را می‌کاهد

با توجه به اینکه در هفته‌های ۷ تا ۱۲ حاملگی مغز جنین شروع به رشد و شکل گیری می‌کند و اختلال در رشد آن می‌تواند در ضریب هوشی و توانایی‌های مغز جنین تاثیر بگذارد به‌طور جدی به مادران باردار توصیه می‌شود در این مدت نیز خود را در معرض هوای آلوده قرار ندهند. به طور کلی ۱۲ هفته اول حاملگی دوران بسیار حساسی است و مادران باید بیشترین توجه را به سلامتی جنین نشان دهند. اما از هفته ۱۶ به بعد میزان حساسیت نه اینکه از بین می‌رود بلکه کمتر می‌شود؛ چون تا این زمان اندام‌های جنین، قلب و مغز او شکل گرفته است.

 

مسمومیت در افراد مختلف به شرایط جسمانی و سلامتی آنها و همچنین به ماده غلظت و شدت ماده سمی بستگی دارد و ممکن است مسمومیت افراد مختلف با توجه به این عوامل خفیف یا شدید باشد. مسمومیت خفیف  در افراد به صورت سردرد و سرگیجه، خواب آلودگی، خستگی و ضعف بروز می‌کند و در صورتی که مسمومیت با حالت شدید رخ دهد بیمار دچار بی‌قراری، استفراغ و بیهوشی می‌شود و در شرایط حاد به صورت تشنج ظاهر می‌شود.

 

 

 آلودگی هوا باعث ناباروری می‌شود

آلودگی هوا علاوه بر اینکه در سلامت جنین تاثیر می‌گذارد، احتمال ناباروری زنان و کاهش قدرت باروری را افزایش می‌دهد. زنانی که بیشتر در معرض آلودگی هوا قرار دارند نازایی در آنها بیشتر می‌شود و یا اینکه بیشتر دچار سقط جنین، زایمان زودرس، پاره شدن کیسه آب جنین، عدم رشد جنین، تولد نوزادانی با وزن کم و حتی بروز لب شکری(شکاف لب) در نوزادان شان می‌شوند.

 رساندن هوای آزاد و پاک مهم‌ترین اقدامی است که افراد در مسمومیت خفیف باید انجام دهند. زیرا هوای پاک ۲۱ درصد اکسیژن دارد و همچنین بیمار را باید از شرایط محیط آلوده دور کرده و مسمومیت خفیف با استنشاق هوای پاک رفع می‌شود. در صورت بروز مسمومیت شدید، به طوری که بیمار دچار تشنج و بیهوشی شود باید وی را به بیمارستان انتقال داد تا با اقدامات اختصاصی و تجویز اکسیژن بهبود یابد.

 

منبع: کتاب دانستنی‌های بارداری و زایمان

 نویسنده: فرحناز کمالی