دوران بلوغ

دوران بلوغ و تبدیل شدن به زنی جوان

بلوغ و تغییراتی که در این دوره رخ می‌دهند مسائل و مشکلات اساسی برای فرزندان و پدر و مادر در پی دارند. معمولاً دختران ده، یازده ساله کاملاً بی دغدغه و دارای اعتماد به نفس هستند؛ اما وقتی به سیزده یا چهارده سالگی می‌رسند احساساتی چون سردرگمی، افسردگی، ترس و ناامنی و گاهی خشم و پرخاشگری به سراغشان می‌آید. باید گفت این احساسات چندان ربطی به روش‌های تربیتی پدر و مادر ندارند و علت بروز آنها تغییرات هورمونی و انتظاراتی است که هر دختر در زمان پشت سر گذاشتن دوره کودکی و ورود به مرحله نوجوانی و بزرگسالی از خود دارد.

 به علاوه دخترها معمولاً نادانسته فوراً به سراغ مادرها نمی‌روند و مشکلات خود را با آنها در میان نمی‌گذارند. در دوران بلوغ دوستان صمیمی دخترتان بیش از شما با او نزدیک و صمیمی می‌شوند و مواردی هم دختران به معلمی محبوب، عمه یا خاله جوانتر یا حتی مادربزرگ مهربان اعتماد می‌کنند. هرگز دخترتان را به دلیل این کار سرزنش نکنید چرا که این حس کاملاً طبیعی است گذر از کودکی و رسیدن به دوره بلوغ و نوجوانیف دورانی بحرانی و دشوار است.

دخترها می‌دانند در آستانه آماده شدن برای زندگی و مسئولیت‌های اجتماعی قرار گرفته‌اند. حس می‌کنند در آینده‌ای نه چندان دور باید از پدر و مادرشان دور شوند و زندگی مستقلی تشکیل دهند. همه نگرانی‌ها یک جا به ذهن آنها هجوم می‌آورد و بیش از هر وقت دیگر به عشق و اعتماد شما نیاز دارند. اگر در دوران بلوغ، خود را از شما دور بدانند و حس اعتماد شما را از دست دهند حس ناامنی و سرگشتگی هرگز رهایشان نخواهد کرد.

معنای دوران بلوغ

 به راستی بلوغ چیست و در این دوره زندگی دخترها چه رخ می‌دهد؟ در آغاز بلوغ تولید هورمون‌های جنسی استروژن در دختران افزایش می‌یابد و این امر حتی ممکن است در نه سالگی رخ دهد. چرا بعضی از دخترها زودتر و برخی دیرتر به سن بلوغ می‌رسند. وزن بدن نقش مهمی در این زمینه ایفا می‌کند. وقتی وزن به حدود چهل و پنج کیلوگرم می‌رسد دستگاه نظارت بر ترشحات هورمونی بدن فرمان را صادر می‌کند. آنها نظارت بر رشد جسمی و رفتاری را بر عهده دارند. برای مثال در زنان شیر دادن به نوزاد با ترشح هورمون پرولاکتین که باعث تولید شیر می‌شود صورت می‌گیرد. هورمونهای استروئیدی با تقویت ساز و کار فکری، رشد مغزی را در حین بلوغ تسهیل می‌کنند و هورمون استروژن، رشد جسمی دختران و شکل گیری بدن را به عهده دارد.

به دنبال هویت فردی

 دخترها و پسرها در دوران بلوغ و در پی یافتن هویت فردی پرسشهای مهمی از خود می‌کنند:

  • من که هستم؟
  • دیگران من را چگونه می‌بینند؟
  • باید با زندگی‌ام چه کنم؟

 در حین بلوغ دخترها گاهی با موانع رفتاری فرهنگی و اجتماعی روبرو می‌شوند و از آنها انتظار می‌رود به فرهنگ و ارزش خانوادگی و اجتماعی احترام بگذارند و قوانین را رعایت کنند. آنها موظف هستند علاوه بر تغییرات درونی و فکری خود را با اجتماع و محیط اطراف نیز وفق دهند و واضح هست که قبول همه این مسئولیت‌ها طی زمانی کوتاه در رفتار آنها تاثیر می‌گذارد.

فشارهای دوران بلوغ

 بسیاری از دخترهایی که قبل از دوران بلوغ از اعتماد به نفس کافی برخوردار بودند با رسیدن به دوران بلوغ در توانایی‌هایشان تردید می‌کنند و در زمینه‌های مختلف و با پرسشهای فراوان خود را ارزیابی می‌کنند در صورتی که همیشه از کودکی در ذهن آنها از ظاهر زنی زیبا و با وقار نقش بسته، در این زمان با جزئیات هر چه بیشتر خود را به رخ آنها می‌کشند. دختر شما در این مرحله احساس می‌کند که کنار آمدن با ارزش‌های فرهنگی و احترام به قوانین خانوادگی، تغییرات جسمی و روحی، نگرانی از آینده و نقش هویت خود و در عین حال به رقابت با دوستان در داشتن ظاهری آراسته و زیبا، وظایفی دشوار و سنگین بر دوش او می‌گذارد که باید به تنهایی از پس همه آنها برآید.

 روزی از دخترم بعد از سن بلوغ پرسیدم چه چیز در دوره بلوغ باعث احساس ناامنی و سردرگمی در دخترها می‌شود؟ پاسخ داد: “بیش از هر چیز تصاویر مجلات، فیلم‌ها و تصاویری که از زنان در رسانه‌ها می‌دید از اعتماد به نفس او می‌کاست. او می‌گفت:«این نگرانی و احساس ناامیدی با من بود که شاید نتوانم شبیه زنانی که مورد تحسین من بودند بشوم.» دخترها همیشه به نظر دیگران درباره خودشان اهمیت می‌دهند و حتی مردان و زنان بزرگسال نیز به دنبال ظاهری زیبا و آراسته هستند بنابراین دوران بلوغ و آغاز جوانی یکی از مهم ترین و بحرانی ترین دوره‌های زندگی روحی و جسمی هر دختر به شمار می‌رود و یافتن راهی مشخص و دسترسی به هویت فردی شایسته در دوران بلوغ کار آسانی نیست.

مشورت پزشکی دوران بلوغ

مشاوران

  بسیاری از دخترها در دوران بلوغ مشورت با دیگران را به صحبت با مادر خود ترجیح می‌دهند. از کار آنان نرنجید. انتخاب مشاورین معتمد به معنای این نیست که دخترتان با شما صمیمی نیست، بلکه در این سن نیاز دارد کمی از خانواده فاصله بگیرد و مشورت کردن با اشخاص دیگر احساس امنیت بیشتری به او می‌بخشد. او نیاز دارد دلگرمی و حمایت دائمی پدر و مادر را حالا از جانب کسان دیگری حس کند و این حمایت و همدلی کمک بزرگی به شکل گیری هویت فردی او می‌کند. مشاور خوب می‌تواند آموزگار، مربی، همسایه، دوست خانوادگی یا حتی درجه یک  مثل عمه، خاله یا مادر بزرگ باشد. در چنین مواردی عمل دختران را تایید کنید و با اخم و ترشرویی و ابراز حسادت مانع شکل گیری اعتماد او به دیگران نشوید. در ضمن مشاور خوب می‌تواند در موارد خاص کدورتهای احتمالی میان اعضای خانواده شما به دخترتان را نیز از بین ببرد.

جمع‌های دخترانه

 دخترها در دوران بلوغ و آغاز جوانی نیازمند احساس تعلق هستند و در این زمینه جمع‌‌های دخترانه نقش مهمی ایفا می‌کنند. گروه‌های دخترانه گاهی در مدارس و گاهی در همسایگی و حتی فامیل تشکیل می‌شوند و عضو بودن در آنها به دخترها حس داشتن هویت مستقل از خانواده را می‌دهد. در این جمع‌ها آنها می‌توانند با تبادل نظر و ابراز عقاید و اطلاعاتشان به نوعی هویت فردی دست یابند و احساس کنند قسمتی از یک اجتماع کوچکند. دخترها در دوران بلوغ ساعت‌ها با دوستان صمیمی خود حضوری یا تلفنی صحبت می‌کنند و این فرصت‌ها بهترین تمرین برای شناخت چگونگی و افزایش مهارت برقراری ارتباط با اجتماع و دنیای بزرگی است که در آینده‌ای نزدیک به آن وارد می‌شوند.

 دوستی‌های بیش از حد صمیمانه در  دوران بلوغ بسیار معمول است و پیامدهای مثبتی در بر دارد. دخترها در این ارتباط‌های صمیمی یاد می‌گیرند با تک‌تک ضعف‌هایشان روبه‌رو شوند و آنها را از بین ببرند. یاد می‌گیرند “نه” بگویند و در بحث و جدلها از عقایدشان دفاع کنند. یاد می‌گیرند ارزش‌ها و حد دوستی‌ها را بدانند و به دیگران احترام بگذارند همچنین جمع‌های دخترانه می‌توانند به عنوان بهترین مشاوره عمل کنند چرا که دخترها تجارب، شنیده‌ها و دیده‌های خود را با یکدیگر در میان می‌گذارند. مبادا با انتقاد و سرزنش آنها را از ادامه صمیمیت با دوستانشان سرد یا منصرف کنید. این روزها برای بعضی از دخترها برقراری روابط سالم و صمیمانه با دیگران به خصوص اگر کمی خجالتی باشند یا احساس کنند ظاهرشان با معیارهای زیبایی شناسی فاصله دارد کمی دشوار است. در عین حال فراموش نکنید مسائل و مشکلات آنها با زمانی که ما نوجوان بودیم بسیار متفاوت است. پس شاید کنار آمدن با آنها تا مدتی آسان نباشد. بنابراین، درکشان کنید، صبورانه حرف‌هایشان را بشنوید و اگر از شما کمی فاصله گرفتن از آنها نرنجید.

تغییر به سوی زنانگی

 تنها یکی از تغییراتی که هر دختری هنگام ورود به مرحله زنانگی با آن روبرو می‌شود قاعدگی است و من این پدیده را مانند فصول سال به چهار دوره تقسیم کرده‌ام.

 دوره اول با تغییراتی در سلولهای تخمدانها شروع می‌شود و بدن شروع به تولید هورمون استروژن می‌کند که موجب فعال شدن سینه‌ها و رحم می‌شود. من این دوره را به ابتدای فصل بهار تشبیه کرده‌ام، در این وقت درزیرزمین، همه چیز در حال رشد است. اگر چه روی زمین هنوز حال و هوای زمستان را دارد و طبیعت هنوز بیدار نشده است.

 در دوره دوم، تخمک گذاری انجام می‌شود و می‌توان آن را به شروع فصل تابستان که حشرات جذب شکوفه‌ها می‌شوند، گل ها شروع به شکفتن می‌کنند و برخی از میوه‌ها به روی درختان می‌رویند تشبیه کرد.

  در دوره سوم تخمکها به سلولهای جستاژن تبدیل می‌شوند. جستاژن شامل هورمون پروژسترون است و رحم را آماده پذیرش قاعدگی می‌کند لایه داخلی رحم ضخیم می‌شود و می‌توان آن را به اواخر تابستان که میوه‌ها رسیده‌اند تشبیه کرد. در این مرحله بدن به هیچ وجه هورمونی  نیاز ندارد و کاملاً آماده است و استروژن و پروژسترون به پایین‌ترین حد خود می‌رسند. در این حالت احساس غم و اندوه و گاهی پرخاشگری به دخترها دست می‌دهد و سلول‌های جستاژن و ضخامت لایه رحم کم کم از بین می‌رود.

اهمیت به زیبایی در بلوغ

 در مرحله بعد لایه‌ای از رحم، خود را از بدنه اصلی جدا می‌کند و قاعدگی رخ می‌دهد که آن را به فصل پاییز شبیه می‌دانم. خونی که از بدن خارج می‌شود حاوی چه موادی است؟ این موضوع را به وضوح برای دخترتان توضیح دهید این خونها، ویتامین‌ها، پروتئین، آهن، مواد معدنی، کلسیم، منیزیم و انواع نمکها است. همچنین همراه با این خون تعداد زیادی سلول‌های دفاعی از بدن دفع می‌شود.

با درک حال و هوای دخترتان در این دوره بحرانی می‌توانید رفتار و احساسات او را تا حدی متعادل کنید. اما یک نکته از یاد نرود؛ دوره قاعدگی در همه زنان تاثیر می‌گذارد حتی شما!

اولین قاعدگی

وقتی اولین قاعدگی خود را سپری می‌کردم دوازده ساله بودم، مادرم در بستر بیماری بود و هیچ‌کس مرا برای آن آماده نکرده بود. حتی در آن دوران دسترسی به نوارهای بهداشتی برای همه دخترها آسان نبود و بسیاری از دوستان هم سن من از آن روزها به عنوان کابوس و وحشت بزرگ یاد می‌کنند. زنان اروپایی در قدیم از صحبت در باره آن طفره می‌رفتند و در کشورهای مختلف به طرق گوناگون با آن روبرو می‌شدند. خوشبختانه نسل ما با عبرت گرفتن از آن دوران دیگر اجازه نمی‌دهد به دختران احساس شرمندگی و پوچی دست بدهد. این روزها مادران از مدت‌ها قبل درباره این پدیده طبیعی با دخترها صحبت می‌کنند. به آنها می‌گویند این تغییر جسمی مخصوص زنان است و توانایی به دنیا آوردن کودک را در زنان نشان می‌دهد. دخترها باید بدانند این پدیده وجه تمایز و نماد برتری آنها بر مردان به شمار می‌رود.  به این ترتیب با شروع آن احساس غرور خواهند کرد و حتی شادمانه آن را نشانه‌ای از تبدیل شدن به زنی واقعی خواهند دانست.

پیشنهاد می‌کنم وقتی با دخترتان صحبت می‌کنید از او بپرسید برای اولین قاعدگی چه نقشی دارد؟ دلش می‌خواهد برایش هدیه بخرید یا می‌خواهد چند نفر از دوستانش را به خانه دعوت کند و جشن کوچکی بگیرد؟ شاید به نظر دخترها این کار مسخره برسد، اما من معتقدم با این روش دست‌کم دخترتان می‌داند شما گمان نمی‌کنید دلیلی برای خجالت کشیدن وجود داشته باشد و احساس راحتی خواهد کرد. شاید بهتر باشد طلا و جواهر کوچکی برایش بخرید تا همیشه از اولین روز ورود به زنانگی با خاطره‌ای خوش یاد کند.

منبع: کتاب تربیت دختران

 نویسنده: گیسلا  پروشاف

 مترجم: الگا کیایی