آشنایی با دستگاه تناسلی

آشنایی با دستگاه تناسلی مرد و دستگاه تناسلی زن

آشنایی با دستگاه تناسلی مرد

۱٫   بیضه‌ها

۲٫  اپیدیم

۳٫  مجاری منی بر

۴٫   مجاری انزالی

۵٫   آلت تناسلی که شامل: کیسه‌های منی

۶٫   پروستات

۷٫   بولبواورترال

۸٫   غدد کوپر

 

 

عملکرد دستگاه تناسلی مرد

دو عدد بیضه یکی در طرف راست و یکی در طرف چپ آلت تناسلی مرد قرار دارد. بیضه‌ها غدد جنسی مرد را تشکیل می‌دهند و دارای ترشحات داخل و خارج می‌باشند و سلول‌های اسپرم که همان سلول‌های تولید مثل مردان هستند در بیضه‌ها ساخته می‌شود. اپیدیدم  لوله‌ای است که بر روی آن چین خورده و مخزن اسپرمها یا سلولهای جنسی مردان است. از اپی تلیوم این لوله مواد غذایی برای اسپرم تهیه می‌شود

 نهایتاً مجرای انزالی مجرای کوتاه و باریکی است که از غده پروستات گذشته و به پیشابراه منتهی می‌شود و به هنگام انزال اسپرم توسط این مجرا خارج می‌شود. غدد ضمیمه دستگاه تناسلی مرد با فعالیت بیضه مرتبط می‌باشد و همانطور که گفته شد این غدد شامل غدد پروستات، کیسه منی و غدد کوپر می‌باشد که هر یک از آنها وظیفه خاص خود را دارد. کیسه منی بین دو سطح خلفی مثانه و رکتوم قرار دارد که در این کیسه منی سلول‌های پوششی و مایع ژلاتینی قلیایی وجود دارد و به رنگ زرد تراوش می‌شود و سرشار از ویتامین ث  فروکتوز(قند ویژه منی) و پروستا گلاندین است.

 

 غده پروستات که از بافت غده‌ای و لیفی عضلانی ساخته شده و در این محل سلول‌های اسپرم با مایع منی مخلوط می‌شود. ترشحات پروستات مثل کیسه منی تحت تاثیر ماده‌ای به نام توستسترون است و در حین عمل انزال به مجرای پیشابراه منتقل می‌شود در این مایع پروستات مواد معدنی از قبیل آب، گلوکز، فروکتوز، اسید، کلسیم، سدیم، پتاسیم، فسفر و ویتامین c،فسفاتاز،الکالن فسفاتاز و… یافت  می‌شود

 غده کوپر

 این غده عقب پیشابراه دستگاه تناسلی مرد قرار دارد و دو عدد است که غدد فوق موکوس خاصی به وجود می‌آید و بسیار شفاف و چسبناک است و مجرای آلت مرد را روغنی کرده و برای ارگاسم و مهیا می‌سازد.

 

 

 

 آشنایی با دستگاه تناسلی زن

 دستگاه تناسلی زن از دو قسمت داخلی و خارجی تشکیل می‌شود که قسمت داخلی آن که درون لگن را تشکیل می‌دهند عبارتند از: تخمدان، لوله‌های رحمی، رحم، مهبل. و قسمت خارجی آن قدامی، تحتانی قوس، پوبیک قرار گرفته عبارتنداز:

 برجستگی عانه، لبهای بزرگ، لبهای کوچک، کلیتوریس، دهلیز فرج، سوراخ خارجی، مجرای ادرار، غدد اسکن، غدد بارتولین، پرده بکارت و حفره ناوی شکل است.

 

 

 عملکرد برخی از اعضاء در دستگاه تناسلی زن

 برخی از آنها را به طور خلاصه توضیح می‌دهیم:

 تخمدان

 یک زوج بیضی شکل که رنگ خاکستری و مایل به سرخ که هر کدام یک طرف  در مجاورت لگن کوچک در عقب و پایین لوله رحمی قرار گرفته و به ربات پهن متصل می‌باشد. تخمدان از اهمیت خاصی برخوردار است که نگهدارنده سلول‌های جنسی اولیه به شمار می‌رود تخمدان هر ماه یک بار تخمک آزاد می‌کند اگر در این زمینه ناتوانی داشته باشد بی نظمی در دوره قاعدگی و ناباروری را به وجود می‌آورد.

 

لوله‌های رحمی

 لوله‌ای است قرینه به طول تقریباً ۱۰- ۱۲ سانتی متر که در هر طرف تخمدان تا رحم در داخل چینی از صفاق امتداد دارد. لوله رحمی محل عبور اسپرماتوزوئید برای رسیدن به تخمک است.

 

 

 رحم

 عضوی از دستگاه تناسلی زن را تشکیل می‌دهد که داخل لگن و میانه مثانه و رکتوم قرار دارد. این عضو به شکل میوه گلابی است و طول آن ۵/۷ سانتیمتر و عرض آن ۵ سانتیمتر و ضخامت آن ۵/۲ سانتیمتر است.

 

مهبل

محل جفت‌گیری و مقاربت زن نام دارد. لوله‌ای است که لیفی عضلانی قابل انبساط که از ویستبول تا رحم امتداد دارد. کار مهبل این است که خون قاعدگی و ترشحات داخلی را دفع کرده و بخشی از  مجرای زایمان را تشکیل می‌دهد و وظیفه دیگر آن در امر دفاع از بدن در مقابل میکروبها فعالیت بسیار دارد.

 

 

 وضعیت تخمدان‌ها و علت پیدایش قاعدگی ماهانه

 از آغاز خلقت بشر تاکنون عقاید و نظریات گوناگونی که گاهی آمیخته با افسانه‌های خرافات در مورد قاعدگی وجود داشته‌اند.

 مثلاً قدیمی‌ها تصور می‌کردند که حلول ارواح و شیاطین در بدن زن موجب کیفیت قاعدگی می‌شود و هنوز هم گروهی از مردم را عقیده بر این است که خون قاعدگی مجموعه‌ای از عناصر و مواد ناپاک بدن می‌باشد. به همین دلیل زنی را که در حال قاعدگی است ناپاک می‌پندارند. ولی امروز کیفیت قاعدگی به خوبی روشن گردیده است.

 همانطوریکه قبلاً شرح دادیم  تخمدانها بعد از دوران بلوغ تحت تاثیر هورمون‌های ترشحی غده هیپوفیز مغز تغییرات زیاد پیدا می‌کنند و هر ماه یک بار در سطح خارجی یکی از آنها محفظه کوچکی به نام فولیکول درون آن آزاد می‌گردد. بعداً در محل خالی محفظه جسمی به وجود می‌آید به نام جسم زرد(به علت رنگ آن) که وظیفه آن بر حسب اینکه زن بارور شود و یا نشود تفاوت می‌کند. اگر نطفه مرد وجود نداشته باشد یعنی مقاربتی انجام نگیرد تخمک بعد از ۲۴ ساعت از بین می‌رود و جسم زرد فقط تا مدت دو هفته بعد از تشکیل شدن باقی می‌ماند و در این مدت هورمون‌های جنسی، استروژن و پروژسترون ترشح می‌شوند که از راه خون وارد بدن شده و تغییراتی در دستگاه تناسلی خارجی و داخلی به خصوص رحم ایجاد می‌کنند.

 

 

جداره رحم تحت تاثیر هورمون‌های جنسی، ضخیم و پر خون می‌شود و چون در حوالی روزهای ۲۵ تا ۲۸ قاعدگی جسم زرد از بین می‌رود لذا مقدار ترشح هورمون‌ها یک بار قطع شده و دیواره داخلی رحم که در اثر وجود هورمون‌ها تشکیل شده بود شروع به ریختن می‌کند و بدین ترتیب خون قاعدگی ظاهر می‌شود.

 حال اگر مقاربتی قبل و یا در همان زمان تخمک گذاری انجام گیرد و نطفه زن و مرد با هم ترکیب شده تخم به وجود بیاید و زن باردار شود و جسم زرد در حاملگی تا حدود ۴ ماهگی باقی می‌ماند و هورمون‌های مخصوص ترشح می کند. هورمون‌های جسم زرد که تنها عامل نگهدارنده جنین هستند با اثری که بر روی جداره رحم دارند بستر مناسبی برای پرورش و نمو جنین ایجاد می‌کنند و معمولاً مقدار این هورمون‌ها با پیشرفت بارداری زیادتر می‌گردد.

 عواملی که موجب کاهش هورمون‌های جسم زرد می‌گردند ممکن است سبب سقط جنین گردند و بنابراین هرگاه علائم احتمالی سقط جنین نزد زنی ظاهر گردد به وسیله تزریق هورمون‌هایی که به طور مصنوعی ساخته می‌شود تا حدی می‌توان از سقط جنین جلوگیری کرد.

 

 

 قاعده نشدن و قطع قاعدگی

 دختران جوان قبل از دوران بلوغ و زنها در دو مرحله بارداری و یائسگی قاعده نمی‌شوند. به ندرت بعضی از دختران نوزادی که به دنیا می‌آیند چند روز بعد از تولد خونریزی مختصر رحمی پیدا می‌کنند و اغلب مادران به همین سبب وحشت زده می‌شوند.

 علت خونریزی قطع ناگهانی و نقصان هورمونی ترشحی در خون مادر است که از طریق جفت وارد بدن نوزاد شده و چون بعد از تولد جریان هورمون قطع می‌شود لذا همان کیفیت قاعدگی که در اثر قطع هورمون در مادر به وجود می‌آید، در نوزاد نیز ظاهر می گردد. این عارضه بدون اینکه احتیاج به درمان داشته باشد خود به خود از بین رفته و تکرار نمی‌شود. در هنگام بارداری زن قاعده نمی‌شود ولی بعضی‌ها وجود یک یا دو قاعدگی را در جریان بارداری امری طبیعی می‌دانند.

 

آنچه باید به خاطر سپرد این است که قاعدگی زن در موقع بارداری قطع می‌شود و پیدا شدن هرگونه لکه بینی و خونریزی جزئی غیر طبیعی تلقی می‌گردد و می‌بایست پزشکی در جریان قرار گیرد. خونریزی‌های رحمی در دو سه ماهه اول بارداری بیشتر مربوط به سقط جنین، ضعف تخمدانها، زخم‌ها و عفونت‌های دستگاه تناسلی می‌باشند. مادرانی که در آغاز بارداری دچار خونریزی می‌شوند بهتر است در منزل تا قبل از رسیدن طبیب استراحت کند و سپس هر چه زودتر تحت بررسی و درمان قرار گیرند.

 

 

 روند قاعدگی هنگام شیردهی

 در موقع شیر دادن وضع قاعدگی زن متغیر می‌شود به این معنی که بعضی از مادران تا زمانی که نوزاد خود را شیر می‌دهند، قاعده نمی‌شوند. ولی بعد از شیر گرفتن نوزاد قاعدگی شروع می‌شود و گروهی دیگر از مادران فقط تا چند ماهی که شیر می‌دهند قاعده نمی‌شوند ولی بعد از چند مدتی قاعدگی آنها مجدداً با وجود شیر دادن آغاز می‌گردد.

 

 

 بهترین سن برای بچه دار شدن

 از لحاظ جسمی بهتر است که بعد از بلوغ کامل بچه دار شد. مادران کم سن مشکلات زیادی خواهند داشت. آمادگی ذهنی پدر و مادر شدن نیز مهم است. برخی از زنان به علت اینکه دوست دارند قبل از تشکیل خانواده برخی کارها را انجام دهند تا سن ۳۰ سالگی بارداری را عقب می‌اندازند در حقیقت بیشتر زنان بین ۲۰ تا ۳۰ سالگی باردار می‌شوند.

 

تحقیقات نشان داده که بهترین سن بارداری بین ۲۳ تا ۲۹ سالگی می‌باشد. در هر حال اگر سالم هستید لازم نیست از باردارشدن در سن ۳۰ سالگی هراس داشته باشید. در سنین بالاتر احتمال اختلالات ژنتیکی از جمله داشتن کودکی با سندروم دوان بیشتر می‌شود. اما حتی در سن ۴۰ سالگی نیز احتمال داشتن کودکان سالم هست. تنظیم فاصله بچه‌دارشدن به تصمیم شما بستگی دارد اما به موارد ذیل در این مورد توجه نمایید:

 بهتر است یک سال برای بهبود وضعیت جسمی اعضای بدن و نه ماه برای تغذیه کودکان پس از دوران شیردهی صبر نمایید. از طرفی حدود دو سالگی کودک زمان مناسب نیست چرا که کودک در آن زمان از نظر جسمی و روانی بسیار وابسته به مادر می‌باشد از این رو پیشنهاد می‌شود زمان معمول بین زایمان‌ها حدود ۳ تا ۴ سال می‌باشد بنابراین توصیه اکید می‌شود قبل از بارداری جدید حداقل دو سال صبر نمایید.

 

منبع: کتاب دختر میخواهید یا پسر؟

 نویسنده: فرحناز کمالی