احساس ترس

احساس ترس در والدین و ترسهای مخصوص دختران

غلبه بر احساس ترس

 هر کودکی احساس ترس را تجربه می‌کند در حالی که به مردان از کودکی یاد داده می‌شود ترس خود را مهار و پنهان کنند. دخترها و زنها هرگز و در هیچ سنی از نشان دادن احساس ترس منع نمی‌شوند و وجودت ترس در آنها امری عادی تلقی می‌شود و به همین علت ممکن است دختر شما بیش از پسرتان از چیزهای مختلف بترسد. پروفسور جروم کگان،  استاد روانشناسی دانشگاه هاروارد موضوع ترس در کودکان را در تحقیقاتی بلند مدت با مشاهده رفتارهای گروهی مشخص از کودکان در طول چند سال بررسی کرد و به نتایج شایان توجهی دست یافت. در کودکان نوپا دخترها احساس ترس را بیشتر از پسرها تجربه می‌کردند.

نوزادان پسر و دختر تا چند ماهگی در برابر بوهای تند و اجسام رنگی بزرگ و متحرک واکنش‌های یکسان نشان می‌دادند. هر دو گروه کنجکاو بودند، ولی اثری از احساس ترس در آنها مشاهده نشد. ولی پس از ۱۴ ماهگی تفاوتها ظاهر شد. گروه کودکان ترسوتر که اغلب دختر بودن علائمی چون ضربان قلب تندتر، ترشح هورمونهای بیشتر در خون و اضطراب در چهره و مردمکهای وحشت زده داشتند. این علائم نشان دهنده فعالیت در کانونی یاخته‌ای و بادامی شکل در مغز است که واکنش‌های ناشی از احساس ترس در آن ثبت و به اعصاب فرستاده می‌شوند و از آنجا که آندروژنها یا هورمون‌های مردانه تاثیر آرام بخش در سلولهای عصبی این قسمت دارند، معمولاً پسرها احساس ترس کمتری را حس می‌کنند.

 

پروفسور کگان همچنین معتقد است در کنار تفاوت‌های زیست‌شناختی یکی از علل ترس بیشتر در دختر بچه‌ها حمایت بیش از اندازه پدر و مادر، آموزگاران و بزرگسالان دیگر است که با آنها سر و کار دارند و اگر اجازه دهید دخترتان اتفاقاتی مثل زمین خوردن، سر خوردن و نظایر آن را به طور عادی پشت سر بگذارد یاد خواهد گرفت با آنها کنار بیاید و قدرت تحمل مشکلات را داشته باشد. اما محافظت از او در برابر چنین اتفاقاتی فقط او را دختری ترسو و وابسته به والدین بار خواهد آورد. بارها دیده شده از والدین در مرحله خاص از یک بازی یا فعالیت یا به محض احساس خطر به دخترشان گوشزد می‌کنند دست از آن کار بکشد. اما رفتار آنها با پسرها بسیار متفاوت است و بدون توجه به خطرهای احتمالی آنها را به کوشش بیشتر، پشتکار و هرگز دست از تلاش بر نداشتن تشویق می‌کنند.

 

پذیرفتن احساسات

 خشم احساسی است که همه ما با آن آشناییم و می‌دانیم که این نتایج مثبتی نیز دارد. خشم به کودکان و حتی بزرگسالان کمک می‌کند مسئولیت‌های خود را  بپذیرند و با شجاعت بیشتر به تلاش خود ادامه دهند. تحقیقات نشان می‌دادند سرکوب خشم عاقلانه نیست و سلامت روحی انسان را به خطر می‌اندازد. خشم سرکوب شده دیر یا زود در موقعیتی دیگر از طریق واکنش جسمانی بروز می‌کند و نتایج آن انواع بیماری‌های روانی و ترسهای کاذب را در بر خواهد داشت. احساس ترس نیز درست مثل احساسات دیگر است. معنا دارد و می‌تواند مفید هم باشد. ترس به ما محافظت از خود را می‌آموزد و ما را در آمادگی و شناخت موقعیتهای خطرناک ناشناخته و سخت یاری می‌دهد. پس به جای اینکه اجازه دهیم ترس بر ما غلبه کند و از خود انسانی ضعیف بسازیم می‌توانیم از آن در جهت به تحرک وا داشتن ذهنمان استفاده کنیم. استرس می‌تواند به عنوان یک منبع انرژی کلید حل مشکلات و روبرو شدن با موقعیتهای دشوار باشد.

اعتمادبه نفس دختران

کنار آمدن با موقعیت جدید

 یک مطب دندانپزشکی را در نظر بگیرید. احساس ترس کودک از این مکان کاملاً منطقی و عادی است. به دخترتان بگویید: “می‌فهمم که می‌ترسی، همه ما وقتی به مکان جدیدی می‌رویم یا با موقعیت جدیدی روبرو می‌شویم نمی‌دانیم چه قرار است اتفاق بیفتد؛ بنابراین طبیعی است که عصبی و نگران باشیم. به همین دلیل باید این تجربه را پشت سر بگذارید. زیرا دفعه بعد می‌دانی چه اتفاقی خواهد افتاد و دیگر از آن نخواهی ترسید.”

 با کلمات ساده به دخترتان توضیح دهید احساس ترس به ما کمک می‌کند خود را برای موقعیتهای جدید آماده کنیم و جمله مهمی را با هم تمرین کنید:” من می‌ترسم، ولی در هر حال این کار را خواهم کرد”.  این جمله به دخترتان یادآوری می‌کند قوی است و می‌تواند بر ترس غلبه کند. همچنین برای او درباره جزئیات کاری که دندانپزشک انجام می‌دهد توضیح دهید در نهایت حتی اگر فرزند شما دچار احساس ترس شود و گریه کند ذهن او آماده مقابله با ترس از دندانپزشکی و غلبه بر آن شده است و هر چند ممکن است قادر نباشد به زبان بیاورد در ضمیر ناخودآگاه‌اش با غرور خواهد گفت:” تمام شد. ترسیده بودم ولی در هر حال این کار را انجام دادم. آنقدرها هم ترسناک نبود.” مطمئن باشید احساس خوب او خیلی زود ترس از دندانپزشکی را از ذهنش پاک خواهد کرد.

 

هر چه دختر شما بیشتر تجربه مثبت غلبه بر اضطراب را داشته باشد در دفعات بعدی آن موقعیت را آسان‌تر تحمل خواهد کرد. به او یادآوری کنید اولین باری که روی دوچرخه نشست ترسیده بود، اما یاد گرفته چطور آن را براند و حالا عاشق دوچرخه سواری است. به یادش بیاورید چقدر از آب می‌ترسید ولی حالا آشنا می‌کند و از آن لذت می‌برد. همچنین بسیاری از دخترها از روز اول مدرسه وحشت دارند، ولی به او بگویید حالا هر روز دلش برای معلم و کلاس‌هایش تنگ می‌شود. مثالهایی از این قبیل فراوانند.

 

کاهش احساس ترس

 در کنار رخدادها و موقعیت‌هایی که یکی بعد از دیگری بروز می‌کنند و هر یک دشواری‌ها و راه حل‌های خود را دارد، راههای کلیدی دیگری نیز برای کاهش استرس در دخترها وجود دارند:

·          مهارتهای جسمانی را در دخترتان تقویت کنید. با تمرین و افزایش قدرت جسمانی دخترها احساس اعتماد به نفس و قدرت می‌کنند. می‌توانید فعالیتهای جسمانی را از سنین پایین شروع کنید. اغلب  بازی‌های پدرها  تحرک بیشتری برخوردارند. برای مثال پدرها دوست دارند دخترهای کوچکشان را روی دست بگیرند و به هوا پرتاب کنند یا آنها را بخوابانند و به حالت پرواز روی شکم حمل کنند. تمرین مفید دیگر فراگیری شنا در کودکی است این مهارت نه تنها امنیت آتیه کودکان در کنار دریا و استخر را تامین می‌کند بلکه موجب تقویت عضلات و تندرستی آنها می‌شود. بعضی پدرها و مادرها فرزندانشان را به کلاسهای ژیمناستیک یا ورزشهای دیگر می‌فرستند که در شکل گیری اندام و سلامت روح و جسم و اعتماد به نفس آنها موثر است. اما به دو موضوع مهم دقت کنید: اول اینکه هرگز کودکی را برخلاف میل باطنی‌اش به این کلاسها نفرستید و دوم اینکه میان فرزندانتان به خصوص پسر و دختر تفاوت قائل نشوید و همه امکانات را برای هر دوی آنها فراهم کنید.

·          نواختن موسیقی، گوش کردن به آن یا خواندن سرود یکی دیگر از راههای غلبه بر احساس ترس در دوران کودکی است. اگر دخترتان را تشویق کنید به موسیقی علاقمند شود و برایش سرود بخوانید نه‌تنها اعتماد به نفس او را بالا برده‌اید بلکه خواندن سرود تمرین ذهنی بسیار خوبی است که حافظه کودک را تقویت می‌کند.

·          فراهم کردن محیطی آرام بخش و زیبا کمک بزرگی به احساس امنیت کودکان می‌کند. اتاق خواب دختران را به زیبایی و با رنگهای شاد تزیین کنید. هنگام خواب برای آنها داستان های زیبا و خوشحال کننده بخوانید. کتابهای بیشماری در کتابخانه‌ها و فروشگاهها وجود دارند، از خریداری داستان‌هایی که در آن صحنه‌های ناراحت کننده و ترسناک وجود دارد بپرهیزید.

 

مذهب و آرامش

 کودکان چیزی از مذهب نمی‌دانند اما می‌توان آنها را از سنین کم با خدا آشنا کرد. می‌توانید به فرزندانتان بگویید خداوند بچه‌ها را دوست دارد و همیشه از آنها مراقبت می‌کنند. قبل از خواب دعایی کوچک به دخترتان یاد بدهید و او را با نام و یاد خدا آشنا کنید. خواهید دید چقدر زود همه‌ی ترس‌هایش را به دست فراموشی می‌سپارد.

 

احساس ترس والدین

 نگرانی و استرس از اتفاقاتی که ممکن است فرزند ما را تهدید کند برای هر پدر و مادری طبیعی است و فهرست کارهایی که باید برای پیشگیری از حوادث انجام دهید پایانی ندارد. برای مثال کودکان بر روی صندلی عقب خودرو یا در صندلی مخصوص باید بنشیند. داروها، مواد شوینده و هر نوع ماده شیمیایی باید دور از دسترس آنها باشد. باید از تماس آنها با بخاری و اجاق گاز یا هر نوع وسیله برقی جلوگیری کرد. وان حمام استخر، حوض و پله‌ها و… اگرچه والدین همیشه احساس مسئولیت می‌کنند همه تلاش خود را برای محافظت از بچه‌ها و جلوگیری از وقوع چنین اتفاقاتی به کار می‌برند و هنوز هم کودکان بسیاری همه روزه با خطرهای ریز و درشت در خانه روبرو می‌شوند. مهم است فراموش نکنید در صورتی که از دختر یا پسرتان پیش ازحد مراقبت کنید و اجازه ندهید دنیای اطراف خود را کشف کند بی تردید اتفاقات بیشتری خواهد افتاد. برای مثال دختر شما باید زمین بخورد تا یاد بگیرد چطور از زمین خوردن جلوگیری کند. همانطور که قبلاً گفتم زمین خوردن یکی از مهمترین و ضروری‌ترین تجربیات دوران کودکی است.

محافظت بیشتر از دخترتان را با شناساندن خطرهایی که ممکن است برایش پیش آید آغاز کنید. به او بگویید وسایل و ابزار چگونه کار می‌کند و چرا گاهی ممکن است برای ما ایجاد خطر کند. داغ بودن وسایل برقی یا گازسوز و تیزی چاقو، قیچی و ابزار دیگر را با دقت و احتیاط فراوان و آزمایش روی اشیا نشان دهید. پایین آمدن از روی صندلی، مبل یا تختخواب را نیز در عمل به دخترتان یاد بدهید. در حقیقت کارهای دیگری نیز هستند که با یاد دادن آنها به دختر یا پسر کوچکتر می‌توانید از تعداد اتفاقاتی که ممکن است برایش رخ دهد بکاهید و به این ترتیب به طور غیر مستقیم نه تنها از آنها محافظت کرده‌اید بلکه اعتماد به نفس آنها را نیز افزایش داده‌اید. در اینجا به بعضی از کارهای ساده که کودکان به راحتی و تنها با چند بار دیدن و انجام دادن یاد می‌گیرند اشاره می‌کنیم:

·          بالا رفتن از درخت

·          غلتیدن روی چمن

·          پیاده شدن از خودرو

·          سوار شدن به خودرو

·          ایستادن بر روی یک پا

·          پایین یا بالا رفتن از پله‌ها

·          راه رفتن رو به عقب

·          بلند کردن بعضی از وسایل سبک

·          استفاده از بعضی از ابزارهای ساده

 بچه‌ها با تجربه کردن و در عمل یاد می‌گیرند. پس اگر این تجربیات را تحت مراقبت شما و به طور صحیح فراگیرند از عهده مراقبت از خود بر خواهند آمد. اما مراحل یادگیری را فراموش نکنید و هر یک را متناسب با سن و قدرت بدنی و درک کودک در اختیارش بگذارید و بیش از حد توانایی از او انتظار نداشته باشید.

 

انواع ترس

ترس‌های مخصوص دخترها

 برخی انواع ترس به طور خاص متعلق به گروه دختران است و گاهی از محیط خانه فراتر می‌رود. برای مثال ترسهایی از قبیل بروز جرایم اجتماعی، آزار جنسی یا حتی متلک پرانی پسرها، بسیاری از دختران از تنها رفتن به جایی حتی در طول روز و وحشت دارند و والدین نیز همیشه و در هر سنی بیشتر از پسرها نگران دخترانشان هستند. شما تا چه حد نگرانید؟  آیا اضطراب خود را بیش از حد نشان می‌دهید و به دخترتان منتقل می‌کنید؟ چگونه باید با آن کنار بیایید؟ اذیت و آزار و جرایمی از این قبیل کمابیش و با شدت و ضعف در هر جامعه‌ای وجود دارند بنابراین با خودتان صادق باشید در صورتی که بیش از حد نگران دخترتان هستید باید ابتدا علت آن را کشف کنید و تا جایی که می‌توانید آن را تقلیل دهید. آیا چنین بلاهایی در دوران جوانی به سر خودتان آمده است؟  اگر جواب مثبت است، شاید بهتر باشد درباره آن با مشاور یا روانشناس خانواده صحبت کنید. در این صورت انتقال اضطراب و احساس ترس خود به دخترتان قبل از صدمه زدن به اعتماد به نفس او جلوگیری خواهید کرد.

 

از طرفی اگر هرگز قربانی این قبیل جرایم اجتماعی نشده‌اید شاید اخبار، حوادث، روزنامه‌ها، تلویزیون و رسانه‌های گروهی دیگر به ترس طبیعی شما دامن زده‌اند. در این صورت به خود یادآوری کنید تعداد قربانیان دختر در این حوادث به نسبت جمعیت یک کشور یا شهر بسیار اندک است و نباید تحت تاثیر اخبار روزنامه‌ها سلامت روحی خود و دخترتان را به خطر بیندازید. البته احتیاط شرط عقل است و اگر دقت کنید اغلب قربانیان دختر اخبار حوادث، در ساعات غیر عادی و اماکن غیر عادی و شرایط خاص غافلگیر شدند و اعضای خانواده که تابع زندگی سالم باشند همیشه در مراقبت از خود و فرزندانشان می‌کوشند. ترس دیگر هر والدینی خطر تصادفات رانندگی است. همه ما هر روز سوار بر خودروی‌مان می‌شویم و می‌دانیم امکان تصادفات رانندگی بسیار بیشتر از خطر بروز جرائم اجتماعی است. اما هرگز در این باره فکر نمی‌کنیم و تنها اجازه می‌دهیم احساس ترس بر ما غلبه کند. بهتر نیست عاقلانه رانندگی کردن را به فرزندمان یاد دهیم و اجازه ندهیم احساس ترس بر ما غلبه کند؟

 

دکتر مارگوت کاسمن، جامعه شناس آلمانی، معتقد است والدین گاهی فرزندانشان را از نگرانی و احساس ترس از خطراتی انباشته می‌کنند که احتمال بروز آنها بسیار کم یا  با توجه به شرایط محیطی و خانوادگی در حد صفر است. این نگرانی و ترسهای واهی در جهت نادرست عمل می‌کنند و اعتماد به نفس را در فرزندان ما از بین می‌برند. در حالی که ترکیب اعتمادبه‌نفس احتیاط و عقل بهترین سپر محافظ برای نوجوانان و جوانان به شمار می‌رود.

 

قدر لحظات را بدانید.

 نگرانی واهی از دست دادن فرزند همیشه و بی دلیل همراه پدر و مادر است. بنابراین بهتر نیست در هر لحظه قدر با هم بودن را بدانیم و همیشه خدا را به یاد داشته باشیم؟!  هیچ محافظتی بهتر از اعتماد به خداوند و ایمان به او نیست. هر لبخندی که میان شما و فرزندتان رد و بدل می‌شود ارزشمند است اگر خدای ناکرده می‌دانستید فردا او را از دست خواهید داد آیا امروز به‌گونه‌ای دیگر رفتار نمی‌کردید؟

 

منبع: کتاب  تربیت دختران

 نویسنده: گیسلا پروشاف

مترجم: الگا کیایی

.