ماه سوم بارداری

مشخصات جنین در ماه سوم بارداری و دوران بارداری

مشخصات جنین در ماه سوم بارداری

  در دوران بارداری اگر سن جنین را در این زمان ۱۲ هفته در نظر بگیریم از سر تا انتهای کمر ۶ تا ۷ سانتی متر است و انگشتان دست و پایش تمایز پیدا کرده‌اند. از حدود هفته ۱۰ او می تواند ببلعد و انگشتانش را باز و بسته کند و از حدود هفته ۱۲ کلیه‌های شروع به تشکیل ادرار می‌کنند. همچنین پوست و مو و ناخنهای او تشکیل شده و دستگاه تناسلی خارجی او کم کم نشانه‌های قطعی جنسی مونث و مذکر را نشان می‌دهد.

اطلاعات عمومی دوران بارداری

 چگونه تاریخ زایمان خود را محاسبه کنیم؟

 برای محاسبه تاریخ زایمان در دوران بارداری معمولاً از دو روش استفاده می‌کنند.

  1. سونوگرافی: البته سونوگرافی در اوایل دوران بارداری دقیق‌تر از ماه‌های آخر بارداری می‌تواند تاریخ زایمان را محاسبه کند.
  2. محاسبه با کمک اولین روز آخرین عادت ماهیانه:

 این روش معمول و تا حدودی زیادی دقیق است. تقریبا اکثر پزشکان و کارشناسان مامایی از این روش برای محاسبه تاریخ زایمان استفاده می‌کنند. برای محاسبه تاریخ زایمان با استفاده از این روش، ابتدا تاریخ دقیق اولین روز آخرین عادت ماهیانه خود را به یاد آورده و یادداشت کنید. سپس ۷ روز به تعداد روزهای آن اضافه کنید. از تاریخ جدیدی به دست آمده ۳ ماه کم کنید. سپس به این تاریخ یک سال اضافه کنید. تاریخی که به دست می‌آید تاریخ احتمالی زایمان شما خواهد بود و زایمان شما می‌تواند به صورت طبیعی از دو هفته قبل تا دو هفته بعد از این تاریخ آغاز شود.

 نکته مهمی که در این محاسبه باید دقت کنید یادآوری صحیح آخرین عادت ماهیانه‌تان می‌باشد که باید از لحاظ میزان خونریزی و مدت آن مشابه عادتهای قبلی شما باشد. پس لکه بینی عادت ماهیانه محسوب نمی‌شود. نکته مهم دیگری که باید جهت محاسبه تاریخ زایمان از طریق فرمول دقت شود این است که اگر سیکل عادت ماهیانه شما ۲۸ روزه نباشد یعنی از اولین روز شروع عادت ماهیانه تا شروع عادت ماهیانه بعدی کمتر یا بیشتر از ۲۸ روز طول بکشد باید تفاوت مدت طبیعی سیکل خود را تا عدد ۲۸ به عدد ۷ فرمول محاسبه تاریخ زایمان اضافه یا از آن کم کنید.

    

 سونوگرافی چیست و آثار آن روی جنین

 در دوران بارداری باید از روش سونوگرافی برای کنترل سلامت جنین و مادر استفاده کرد. در سونوگرافی امواج صوتی با قدرت بالا به بدن برخورد کرده و بازخورد آن در صفحه نمایش یا عکس گرفته شده دیده می‌شود. تاکنون عارضه‌ای در استفاده از سونوگرافی برای جنین گزارش نشده است. اما اکثر مجامع علمی معتبر توصیه می‌کنند سونوگرافی در دوران بارداری فقط زمانی انجام شود که از لحاظ پزشکی نیاز به استفاده از آن وجود دارد و انجام آن فقط برای تشخیص جنسیت نوزاد یا… توصیه نمی‌شود.

در ویزیتهای دوران بارداری چه اقداماتی برای خانم باردار انجام می‌شود؟

 معمولاً دستور انجام آزمایشات مختلف و سونوگرافی، اندازه گیری، وزن و فشار خون، تعیین تاریخ زایمان، تجویز داروهای مختلف و معاینات شکمی و داخلی و همچنین شنیدن صدای قلب جنین و… با توجه به شرایط جسمی شما انجام می‌شود. اگر شما به مراکز بهداشت جهت مراقبتهای معمول دوران بارداری مراجعه کنید علاوه بر کنترلهای معمول این دوران می‌توانید در دوره‌های آموزشی که در اغلب مراکز بهداشت و توسط کارشناسان مامایی برگزار می‌شود نیز شرکت کنید. 

سونوگرافی جنین

دوران بارداری و داروهای لازم

 معمولاً قرص آهن برای جلوگیری از کم خونی فقر آهن و قرص اسید فولیک برای جلوگیری از ناهنجاری سیستم عصبی نوزاد تجویز می‌شود. البته میزان و نحوه استفاده از این داروها بستگی به نظر پزشکی یا مامایی معالج دارد. همچنین اگر شما در دوران بارداری دچار مشکلاتی همچون تهوع، استفراغ یا عوارض گوارشی باشید به داروهای دیگری نیز با توجه به شرایط جسمی شما توسط ماما یا پزشک کنترل کننده دوران بارداری تجویز می‌شود.

سقط جنین در دوران بارداری و نشانه‌های آن

شایع‌ترین علت سقط، تکامل ناقص جنین است. معمولاً جنین‌هایی که معیوب هستند و در آینده دچار مشکل خواهند شد سقط می‌شوند و این یکی از الطاف بیکران خداوند به انسان است که معمولاً نوزادان ناقص در همان ابتدا از بین می‌روند. علل دیگر سقط جنین عبارتند از بعضی عفونت‌ها، بیماری‌های مزمن مادر مثل سل، دیابت، تهوع و استفراغ شدید مادر در دوران بارداری، مصرف الکل، مصرف قهوه بیش از ۵ فنجان در روز، ضربه به شکم و ناهنجاری‌های دستگاه تناسلی و…

به طور کلی از هر ۴ تا ۵ زن باردار یک نفر در مراحل اولیه بارداری دچار لکه بینی یا خونریزی شدید می‌شود. اما خوشبختانه فقط نیمی از این زنان واقعاً جنین خود را سقط می‌کنند و بقیه دوران بارداری خود را تا تولد فرزندشان به سلامتی طی می‌کنند. اما در صورت بروز خونریزی در ابتدای دوران بارداری باید با پزشک مشورت کرده و از طریق معاینه و سونوگرافی شرایط جسمی مادر کنترل شود. اگر فقط خونریزی داشته باشید و جنین شما سالم باشد و در حال سقط نیز نباشد؛ معمولاً از شما می‌خواهند در منزل استراحت کنید و خونریزی و درد خود را کنترل کنید. همچنین نباید نزدیکی داشته باشید. در بسیاری از موارد خونریزی خود به خود قطع می‌شود اما اگر ادامه داشت باید مجدداً برای تصمیم‌گیری نهایی به پزشک کنترل‌کننده دوران بارداری مراجعه کنید.

علائم سقط جنین

 معمولاً در ابتدا لکه بینی و خونریزی شروع شده و بعد از چند ساعت تا چند روز درد شکمی نیز به آن اضافه می‌شود. درد در این هنگام متغیر است و امکان دارد مثل عادت ماهیانه در جلوی شکم بوده و کم یا زیاد شود یا درد مدام کمری باشد یا به صورت احساس ناراحتی مبهم در پایین شکم حس شود. بستگی به نظر پزشک معالج دارد. اما معمولاً در سقط‌های قبل از۱۰هفته جنین و جفت با هم خارج شده و نیازی به کورتاژ نیست. اما در سقط‌های بعد از ده هفته، معمولاً قسمتی از جفت در داخل رحم باقی می‌ماند و نیاز به کورتاژ وجود دارد.

 سرکلاژ چیست؟

 اگر دهانه رحم به عللی همچون تکامل غیرطبیعی یا صدمات وارده به آن نتواند به صورت طبیعی بسته شود و قبل از زمان طبیعی زایمان باز شده و موجب به دنیا آمدن زودهنگام جنین شود به آن دهانه رحم نارسا می‌گویند. دهانه رحم نارسا معمولاً باید با عمل جراحی به نام سرکلاژ دوخته شود تا از باز شدن ناگهانی آن و خروج زودهنگام جنین جلوگیری شود. معمولاً بین هفته ۱۴ تا ۲۴ دوران بارداری انجام شده و به نظر پس از این زمان نیز سرکلاژ می‌کنند. در اغلب موارد جراحی سرکلاژ بدون برش شکمی و از طریق واژن انجام می‌شود و منعی برای زایمان طبیعی وجود ندارد. در این گونه موارد اگر مادر بخواهد بعد از سرکلاژ، زایمان طبیعی انجام دهد، پزشک معالج قبل از زایمان بخیه‌های سرکلاژ را باز می‌کند. به ندرت سرکلاژ از طریق شکم انجام شده و باید عمل جراحی سزارین انجام شود.

تغذیه دوران بارداری

تغییرات جسمی در دوران بارداری

  بعد از وقوع بارداری اعضای داخلی بدن مثل قلب و ریه دستخوش تغییرات زیادی می‌شوند که در ذیل به تعدادی از آنها اشاره شده است:

  1. تعداد ضربان قلب زیاد می‌شود.
  2. نفس مادر عمیق‌تر می‌شود و امکان دارد احساس تنگی نفس کند.
  3. حجم خون افزایش زیادی می‌یابد و افزایش میزان خون در دوران بارداری موجب خون رسانی بهتر به جنین شده و از آسیب به بدن در اثر خونریزی بعد از زایمان جلوگیری می‌کند.
  4. اندازه کلیه‌ها اندکی افزایش می‌یابد و بعضی از آزمایشات کلیوی به صورت طبیعی تغییر می‌کند.(مثلاً ممکن است قند در ادرار دیده شود.)
  5. زمان ماندن غذا در معده و روده افزایش می‌یابد.
  6. بعضی آزمایشات کبدی تغییر می‌کند.
  7. زمان تخلیه کیسه صفرا طولانی می‌شود.
  8. غده هیپوفیز ۱۳۵ درصد بزرگ می‌شود.
  9. غده تیروئید بزرگ می‌شود.
  10. طول واژن زیاد شده و ضخیم می‌شود.

 تمامی تغییرات جهت هماهنگی و سازگاری بدن شما بارداری و پروراندن موجود عزیز به نام انسان است و اگر حتی یکی از این تغییرات رخ ندهد بارداری و زایمان ممکن نخواهد بود یا با سختی زیادی همراه خواهد شد.

تغذیه در دوران بارداری به ویژه در سه ماهه اول

 مصرف کافی پروتئین در طی دوران بارداری چه مزایایی برای جنین دارد؟

 محدودیت شدید پروتئین در دوران بارداری باعث کاهش سلولهای بدن جنین می‌شود. این مسئله می‌تواند موجب عوارض جبران ناپذیری جنینی و نوزادی شود. بخصوص مغز جنین که به کمبودهای تغذیه‌ای بسیار حساس است و آسیب وارده به آن به خصوص در زمان جنینی قابل جبران نیست. پس مصرف میزان کافی پروتئین به ویژه در دوران بارداری بسیار توصیه می‌شود. منابع عمده پروتئین در رژیم غذایی عبارتند از گوشت سفید و قرمز، دل، جگر، تخم مرغ، عدس، حبوبات مثل نخود و لوبیا، آجیل‌ها مثل پسته و بادام و گردو و…

 لازم به ذکر است این مواد غذایی لازم علاوه بر داشتن پروتئین منابع غنی از املاح نظیر آهن و روی و همچنین ویتامینهای گروه B هستند.

 توصیه‌های عمومی تغذیه در دوران بارداری جهت حفظ سلامت خود و نوزاد در حال تکاملتان

  • مصرف غذاهای غیر خانگی مثل سوسیس، کالباس و پیتزا که معمولاً ارزش غذایی زیادی ندارند را تا حد امکان کاهش دهید و در صورت ضرورت بهتر است پیتزا و همبرگر تهیه شده در منزل و با استفاده از مواد غذایی سالم را مصرف کنید.
  • مواد غذایی تازه استفاده کنید و از مصرف غذاهای مانده و آماده بپرهیزید.
  • غذاهای کنسرو شده و آماده علاوه بر نداشتن ارزش غذایی کافی حاوی مواد افزودنی و نگهدارنده هستند که برای سلامت بدن مضر می‌باشند. سعی کنید تا حد امکان از مواد غذایی کنسرو شده استفاده نکنید.
  • در طبخ انواع گوشت دقت کنید تا کاملاً مغز پخت شوند. گوشت نپخته ممکن است حاوی انگلی باشد که موجب بیماری شما و نوزاد در حالت تکاملتان شود.
  • انواع مغزها مثل پسته، گردو، بادام و فندق منابع خوبی از پروتئین و آهن هستند و می‌توانند به عنوان میان وعده مغذی  مورد استفاده قرار گیرند.
  • سعی کنید از مخلوط غلات و حبوبات مثل عدس، پلولوبیا، پلو عدس، نان و خوراک لوبیا استفاده کنید تا پروتئین‌های مورد نیاز به میزان کامل و کافی به بدنتان برسد. زیرا غلات معمولاً به تنهایی فاقد تمام پروتئین‌ها یه مورد نیاز بدن هستند.
  • سعی کنید از تخم مرغ به صورت آب پز استفاده کنید و از مصرف زرده آن به صورت خام یا نیم بند خودداری کنید.
  • رژیم لاغری در دوران بارداری توصیه نمی‌شود.
  • روزه به زنان باردار واجب نیست و کاهش میزان و کیفیت مواد غذایی مصرفی در طی روز ممکن است با توجه به شرایط جسمی مادر باردار در پی روزه داری اتفاق بیفتد، می‌تواند موجب صدمات مادری و جنینی شود که گاه قابل جبران نخواهد بود.

منبع: کتاب ماه به ماه با بارداری

نویسنده: هنگامه صدرایی