آموزش کودک چهار ساله

نحوه آموزش خواندن، نوشتن و مهارتهای اساسی به کودکان

یکی از هیجان انگیزترین مراحل تربیت کودک مشاهده پرورش مهارتهای اساسی یادگیری در فرزندتان است. به خصوص زمانی که شروع به خواندن، نوشتن و انجام محاسبات ریاضی می‌کند. در اصل این مهارتهای اساسی را  از طریق تاثیر متقابل روزانه‌ای که از شما می‌گرفت با تماشای انواع برنامه‌های آموزشی تلویزیون و با مشاهده دیگران تجربه و کشف کرده است. او با آهنگ خاص خود به پیشرفت کردن در این زمینه‌ها ادامه خواهد داد و توسط انگیزه‌های خود هدایت می‌شود. همچنان به دنبال یافتن راه‌های هر چه بهتر برای برقراری ارتباط با دیگران و تقلید از شماست و سعی می‌کند راز زندگی را کشف کند. به عنوان پدر یا مادر توجه کنید که چه اصولی را باید پیش بگیرید تا به او در یادگیری این مهارتهای اساسی زندگی کمک کنید.

بعضی از محققان بر این عقیده‌اند که بچه‌های کوچک باید در این زمینه‌ها تحت آموزش رسمی قرار بگیرند. با استفاده از کتاب‌های تمرین، کارت‌های نشانگر و دیگر روشهای یادگیری مهارتهای اساسی به شیوه حفظ کردن. با وجود این،  بیشتر کارشناسان معتقدند که یادگیری مهارتهای اساسی به صورت تجربی مثل یاد گرفتن اسامی میوه‌ها و در دست گرفتن آنها وقتی با کودک خود به فروشگاه می‌روید با بهره‌گیری از محرک خود انگیزشی کودک اثر بخش است. هدف اصلی شما در همراهی با کودکان در یادگیری مهارتهای اساسی باید پرورش علاقه طبیعی به خواندن و نوشتن و انجام محاسبات ریاضی باشد؛ نه اینکه او را به این کار وادار کنید یا مانع شوید و به او کمک کنید تا روند مثبتی با این مهارتهای اساسی برقرار کند.

چگونه؟ همیشه طبق نظر او عمل کنید و در کنار او حضور داشته باشید تا او را متقاعد کنید که این فعالیت‌ها لذت بخش هستند. اطلاعات لازم را در اختیار او قرار دهید به او کمک کنید و مورد تشویق قرارش دهید. در صدد یافتن راه‌های طبیعی و لذت بخش در جهت برانگیزش او باشید. اگر کودکتان به کودکستان می‌رود، باید همان روش آموزشی را دنبال کنید.

 نوشتن یکی از مهارتهای اساسی

 امکان دارد در این سن کودکی به نوشتن حروف الفبا علاقه‌مند شود. شاید انگیزه به وجود آمدن این میل تماشای برنامه‌های آموزشی تلویزیون، دیدن انجام تکالیف توسط خواهر و برادر یکی از بستگان یا آرزوی او برای نوشتن اسم در پایانه نقاشی‌هایی که می‌کشد باشد. در حقیقت او برای این لحظه از مدت‌ها قبل آماده شده است و همچنان که طرحها و شکل‌هایی را روی کاغذ یا حتی شن می‌کشید و میگفت:” گربه ام را ببین”  یاد می‌گرفت که نشانه نوشتاری می‌تواند مظهر یک چیز واقعی باشد. در این سن، هم چنان که برایتان نوشته کوتاهی را خط خطی و شروع به نوشتن حروف و کلمات می‌کند این ارتباط مهم در ذهن او شکل می‌گیرد که آنچه گفته می‌شود نیز می‌تواند ثبت شود. در ابتدا او حروف را درشت می‌نویسد، روی صفحه جای می‌دهد. با وجود این هر زمان می‌گذرد فرزندتان می‌تواند همه حروف یک کلمه را روی خط بنویسد.

نوشتن این حروف را بارها و بارها تمرین خواهد کرد و در صورت ناکامی ممکن است مایوس شود، لازم است با مهربانی او را تشویق کنید. شاید گاهی حروف را ناشیانه یا حتی برعکس بنویسند و طرز نوشتن حروفی را که یاد گرفته فراموش کند. وظیفه شما این است که به او نشان دهید که چگونه یک حرف را به درستی بنویسد. به او بگویید حرف بعدی یک لغت چیست و مهمتر از همه، از او انتقاد نکنید. فقط بگذارید تا سرگرم شود! در غیر این صورت او احساس بی کفایتی می‌کند ‌حس بدی نسبت به نوشتن پیدا می‌کند یا به کلی دست از این کار می‌کشد.  نگران نشوید اگر کودکتان در این سن به نوشتن که جزیی از مهارت‌های اساسی به شمار می‌آید علاقه‌ای نشان نمیدهد یا این کار برایش بیش از حد مشکل است و در عوض شاید وقتش را صرف کشیدن نقاشی‌های پیچیده یا سازه‌های قطعه‌ای می‌کند که مهارت‌های اساسی حرکتی را که برای نوشتن به آنها نیاز دارد در و پرورش خواهد داد. شاید سال آینده ناگهان شروع به نوشتن کند!

ایجادعلاقه برای نوشتن

بهترین راه برای ایجاد علاقه نوشتن در کودک این است که او را متقاعد کنید که نوشتن سرگرم کننده است و هدف از آن در میان گذاشتن افکار و احساسات خودمان با دیگران است. در اینجا به چند فعالیت ساده اشاره شده است که با استفاده از آن می‌توانید در کودک خود ایجاد علاقه کنید.

  1. از او بخواهید یک نقاشی بکشد و درباره آن داستانی برای شما تعریف کند، همچنان که تعریف می‌کند شما را می‌بیند که داستانش را می‌نویسید سپس آن را دوباره برایش بخوانید.
  2. وانمود کنید که او خدمتکار یک رستوران است و می‌تواند حروف و چند کلمه از سفارش شما را بنویسد.
  3. پیشنهاد کنید یک کارت تبریک برای یکی از دوستانش بفرستد و به او کمک کنید تا چند کلمه ساده بنویسد، اگر قبلاً صدای حروف را یاد گرفته و به نظر می‌رسد که علاقمند است و شاید حتی نوعی امضای مخصوص به خود ابداع کند. این روش بلافاصله امکان برقراری ارتباط را برای بچه‌ها فراهم می‌آورد.

کتاب خوانی برای کودک

خواندن یکی دیگر از مهارتهای اساسی

 اولین تجربه خواندن برای کودکان، آن است که برای آنها مطالبی خوانده شود. این کار تجربه‌ای بی نهایت دلپذیر برای کودکان است و از توجه کامل شما برخوردار است. با شما احساس صمیمیت می‌کند و ازشنیدن صدای شما و تماشای تصاویر کتاب  لذت می‌برد.  وقتی درباره شخصیتهای داستان با یکدیگر صحبت می‌کنید، به حرفهای خنده داری که شخصیتها می‌گویند، می‌خندید و در دلهره پایان داستان با او شریک می‌شوید. در واقع زمینه را برای برقراری ارتباط مثبت فرزندتان با کتاب فراهم می‌کنید. همچنان که برای او کتاب می‌خوانید، او با آوای کلمات آشنا می‌شود. اگر بخواهید کتابی را بارها و بارها برایش بخوانید پس از مدت کوتاهی داستان را به خاطر خواهد سپرد.

در چهار سالگی که احتمالاً قبل از آن حروف را یاد گرفته، حروف را در هر جایی که ببیند تشخیص خواهد داد. در اسم خود، روی تابلوی یک فروشگاه یا در کلمه‌ای روی بسته مواد خوراکی. حتی شاید بعضی از لغات را هم بشناسد مثل کلمه “گربه یا سگ” در داستانهای مختلف. امکان دارد این توانایی تازه با دیدن یک لغت به شکل پیوسته، تشخیص شکل ظاهری یا جای آن در صفحه نشانه‌گذاری، تصویری مضمون داستان یا اولین حرف یک لغت به وجود آید. همچنین ظرفیت تازه رو به رشدی در جهت  شناختن کلمات داشته باشد. وظیفه شماست که عشق به کتاب را به طور پیوسته در ذهن او ایجاد کنید. اگر تعداد زیادی کتاب در خانه خودتان داشته باشید و کودکتان کتاب خواندن شما را ببیند و همراه او به کتابخانه بروید برای او الگو خواهید بود و از این طریق به اهمیت مطالعه پی خواهد برد.

از راههای زیر می‌توانید او را هرچه بیشتر در این زمینه تشویق کنید:

  1. کودکتان می‌تواند با کشیدن تصاویر کتابی برای خود درست کند، داستانی برایتان بگوید و همین صفحات کتاب را به یکدیگر منگنه کند.
  2. همچنان که با او قدم می‌زنید تابلوهای خیابان را با صدای بلند بخوانید. اگر از شما پرسید که روی یکی از آنها چه نوشته شده می‌توانید به او کمک کنید تا از نظر آوایی صدای آن را بکشد.
  3. با هم لغت‌بازی کنید. مثلاً کلمه به من بگو چه کلمه‌ای شبیه کلمه” در” می‌باشد یا علاوه بر کلمه مامان چه لغت دیگری با حرف “م”  شروع می‌شود؟

ریاضیات یکی دیگر از مهارتهای اساسی

 شاید باور نکنید اما در حال حاضر فرزندان در حال یادگیری برخی از مهارتهای اساسی مهم ریاضی می‌باشند. اگر او با قطعات مکعبی شکل ترکیبی می‌سازد، متوجه خواهد شد که دو مکعب کوچک مساوی یک قطعه بزرگ است و اگر یک مکعب آب سنگین را روی یک مکعب سبک بگذارد، سقوط خواهد کرد. وقتی با عروسکهایش مدرسه بازی می‌کند شاید مجبور شود تعداد کتاب‌هایی را که برای همه شاگردانش مورد نیاز است آنقدر محاسبه کند تا به عدد درست برسد.

در خلال روابط متقابلی  که در طول روز با کودکتان برقرار می‌کنید او نیز برخی از مفاهیم مهم ریاضی را یاد می‌گیرد به عنوان مثال وقتی به شما کمک می‌کند که وسایل خریداری شده را به خانه ببرید به او می‌گویید: ” کیسه سبک را بردار”، با هم مقایسه خواهد کرد وقتی به شما کمک می‌کند که میز نهار را بچینید شاید به او بگویید از کشوی میز چهار قاشق و چنگال بر دارد و او نیز به همان تعداد قاشق و چنگال بر خواهد داشت.  به لحاظ تاریخی بسیاری از افراد به نوعی از ریاضیات وحشت دارند شما می توانید از طریق تبدیل ریاضیات به یک بازی و برخورد با آن مثل حل یک جدول ساده برای فرزندتان کاری کنید که ارتباط مثبتی با آن برقرار کند.

  1. در هر گفتگویی می‌توانید کودک خود را به حل مسئله تشویق کنید و از او بپرسید: «چند لیوان آبمیوه برای همه دوستانت میخواهی؟» یا «اگر خواهرت برای شام به خانه نیاید چند تا چند سال باید روی میز بگذارید؟»
  2. در اطراف قدم میزنید،  به شکلهای مختلفی که می‌بینید اشاره کنید وقتی به خانه رسیدید، بعضی از شکلهای هندسی با کاغذ برای کودکان ببرید و از او بپرسید آیا دوست دارد تصویری از آنچه که دیده را درست کند.
  3. وقتی فرزندتان در وان حمام یا کنار دستشویی ایستاده است می‌توانید با آب آزمایش‌هایی را انجام دهید. به او یک فنجان پلاستیکی بدهید تا بتواند با مشخص کردن تعداد فنجان آبی در ظرفهای مختلف می‌توانند در خود جای دهند اندازه آنها را با یکدیگر مقایسه کند.

در مورد کودک خود صبور باشید و به آهنگ پیش رفتش بود در مهارت‌های اساسی احترام بگذارید شاید برای مدت‌های طولانی علاقه از خود نشان ندهد. حروف اعداد و کلمات را فراموش کند. او را تحت فشار قرار ندهید. عشق به یادگیری مهارتهای اساسی مهمتر از  یادگیری پیش از موعد است.

منبع: کتاب کلیدهای رفتار با کودک چهار ساله

نویسنده: مری والاس

مترجم: دکتر مینا اخباری آزاد