منابع مواد مغذی

منابع غذایی مواد مغذی و نکات مهم تغذیه کودک دو ساله

مواد مغذی در کدام مواد غذایی وجود دارند؟

  منابع غذایی غلات، حبوبات که برای جذب آهن این گروه بستگی به سایر مواد غذایی دارد که همراه با آنها مصرف می‌شوند. اضافه کردن ویتامین ث و گوشت و…

منابع غذایی پروتئین

 شیرمادر، شیر تازه، پودر شیرف بادام زمینی، حبوبات، پنیر، تخم مرغ، ماهی، گوشت قرمز، گوشت مرغ

منابع غذایی ویتامین آ

شیر مادر به ویژه آغوز، شیر، کره، تخم مرغ، جگر، سبزی با برگ سبز تیره، کدو تنبل، جگر به اندازه یک تخم مرغ متوسط، یک هویج کوچک، یک انبه کوچک، ۵/۱ فنجان سبزی‌های برگ سبز تیره(خردشده)، یک عدد سیب زمینی شیرین متوسط، یک لیتر شیر پاستوریزه، هرکدام ۱۰۰ واحد رتینول ویتامین آ دارند.

منابع غذایی اسید فولیک

جگر، ماهی، بادام زمینی، حبوبات، پرتقال، سبزی با برگ سبز مانند اسفناج، روغن دانه‌ها

منابع غذایی ویتامین B1 یا تیامین

جگر، شیر، تخم مرغ، گوشت قرمز، ماهی، گوشت پرندگان، حبوبات

منابع غذایی ویتامین B2 یا ریبوفلاوین

شیر، تخم مرغ، جگر، گوشت، ماهی

منابع غذایی ویتامین B12  یا نیاسین

 شیر، گندم، ماست، جگر، گوشت قرمز، ماهی، بادام زمینی

منابع غذایی ویتامین C

 شیر مادر، شیر تازه، سبزی‌های برگ سبز تیره، گوجه فرنگی، فلفل سبز، کدو تنبل، میوه‌های تازه به ویژه پرتقال، لیمو، شاه توت و توت فرنگی، سیب زمینی، موز رسیده، کلم، هویچ، انبه

هرم غذایی مناسب رشد

منابع غذایی ویتامین D

 شیرهای غنی شده، کره، پنیر، ماهی‌های چرب، تخم مرغ، جگر، روغن کنجد، ماهی و نور آفتاب که منبع اصلی تامین ویتامین D است.

منابع غذایی آهن حیوانی یا Haem

 جگر، قلب، گوشت، جوجه، ماهی

 منابع غذایی آهن Non Haem

 غلات، حبوبات که مقدار جذب آهن این گروه بستگی به سایر مواد غذایی دارد که همراه با آنها مصرف می‌شوند. اضافه کردن ویتامین ث، گوشت یا ماهی و مرغ به غذا، دریافت یا جذب آهن را زیاد می‌کند و چای و قهوه جذب آهن را کاهش می‌دهند.

منابع غذایی ید

 غذاهای دریایی مثل ماهی، میگو و… نمک یددار

 منابع غذایی کلسیم

  شیر مادر، شیر تازه، ماست(لبنیات)،  پودر شیر و… پنیر، ماهی‌های کوچکی که استخوان‌های ریزی دارند و به طور کامل با استخوانها قابل خوردن هستند، نخود و لوبیا، سبزیهای برگ سبز تیره

منابع غذایی روی

 شیرمادر، لوبیا چیتی، لوبیا قرمز، ماهی، گوشت قرمز، ذرت، آجیل، غلات با پوست و حبوبات

منابع غذایی سدیم

 در بیشتر غذاها وجود دارد. سدیم را به مقدار کافی از غذاهای طبیعی می‌توان به دست آورد و نیازی به اضافه کردن نمک نیست.

منابع غذایی پتاسیم

 بیشتر غذاها منبع خوبی از پتاسیم هستند. بهترین منبع پتاسیم عبارتند از میوه‌ها به ویژه موز، آناناس، سبزیهایی مثل اسفناج، کدو تنبل، حبوبات و سیب زمینی با پوست

 نکات مهم تغذیه کودک در سال دوم

 برعکس سال اول که توصیه می‌شود تغذیه با شیر مادر مقدم بر غذای کمکی باشد در سال دوم با توجه به اهمیت بیشتر منابع غذایی توصیه می‌شود که حتی‌المقدور شیر مادر بعد از غذا داده شود. دفعات تغذیه کودک به غیر از شیر مادر باید ۵ الی ۶ بار در روز باشد. بین یک تا یک و نیم سالگی، زمان انتقال تغذیه کودک از غذاهای کمکی به غذاهای سفره خانواده است.

توصیه می‌شود تا ۱۸ ماهگی بسته به تحمل کودک و به تدریج، غذاهای سال اول زندگی به سفره خانواده تبدیل شود. لذا هفته دو تا سه بار از همان غذاهای کم حجم و مقوی و پر انرژی سال اول زندگی مانند سوپ، گوشت و سبزیجات مخلوط با کمی آرد و شیر و شکر و یا کته نرم که با آب گوشت پخته شده است برای او تهیه شود. کلسیم و پروتئین عمدتاً از طریق شیر مادر و ماست پاستوریزه‌ای که در روز می‌خورد تامین می‌شود.

سفیده تخم مرغ را می‌توان همانطور که در مورد زرده آن شروع شده بود، یعنی کم‌کم به صورت کاملاً پخته و سپس از مقدار کم شروع کرد و به تدریج به یک سفیده کامل رساند. بدین ترتیب کودک می‌تواند یک روز در میان یک تخم مرغ کامل به صورت نیمرو، املت یا آب‌پز بخورد. اما هر روز هم می‌تواند از سفیده تخم مرغ استفاده نماید. از گروه چربی و شیرینی‌ها نیز باید استفاده نمود استفاده کردن از این گروه به صورت غنی کردن غذاهای کودک با روغن نباتی یا کرده تا حدی که جای مواد غذایی دیگر را نگیرد و سبب کاهش اشتهای او نشود و استفاده از مواد نشاسته‌ای به صورت نان، برنج، ماکارونی و سیب زمینی است تا انرژی مورد نیاز کودک را فراهم آورد.

حبوبات از مواد پروتئینی و املاح هستند که معمولاً از اواخر سال اول زندگی به رژیم غذایی کودک اضافه می‌شوند. در سال دوم نیز به تدریج بر تنوع آن افزوده و به صورت کاملاً پخته همراه با سیب زمینی و روغن زیتون می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

نحوه غذا دادن به کودک

 شروع غذای کمکی

 اگر شروع غذا یکباره و به صورت آنچه در سفره خانواده است به کودک داده شود، پذیرش و هضم آن برایش مشکل می‌شود و لذا در ابتدا باید تغییراتی در آن داد. مثلاً در سفره خانواده اگر برنج به صورت کته یا کاملاً نرم شده نیست و می‌توان آن را با پشت قاشق و کمی آب خورش نرم و له نمود. یا اگر خوراک سیب زمینی و گوشت وجود دارد کمی نان را در آب خوراک نرم کرده همراه با گوشت و سیب زمینی که با پشت قاشق له و نرم شده است به کودک بدهید. همانطور که گفته شد هنوز هم به معده کودک کوچک است و نباید آن را با آب یا آب میوه یا خود میوه پر کرد.

آب میوه در حجم کم به عنوان یک نوشیدنی خنک از میوه‌های تازه یا از شربتهای خانگی مانند شربت آبلیمو یا لیموترش تازه، شربت به لیمو و… بعد از بازی و تقلا کودک در یک روز گرم بسیار مطبوع و لذت بخش است.

رعایت نکات ایمنی هنگام غذا خوردن کودک

  • هنگام غذا خوردن کودک را تنها نگذارید. همیشه یک نفر باید(حتی تا ۳ سالگی) بر غذا خوردن کودک نظارت داشته باشد.
  • او را بنشانید و غذا بدهید. مراقب جویدن غذا و بلعیدن او باشید.
  • همزمان با افزایش دندان‌های کودک غلظت و سفتی غذا را بیشتر کنید و غذاهایی بدهیم که قابل جویدن باشد.
  • مواد غذایی که احتمالاً باعث خفگی کودک شود مانند سوسیس، شکلات، آبنبات، تخمه و آجیل، انگور و تکه‌های درشت گوشت را در دسترس قرار ندهید.

منبع: کتاب تغذیه کودک؛ درمان و رفع مشکلات تغذیه‌ای کودک

نویسنده: فرحناز کمالی