دالایل افت تحصیلی

دلایل افت تحصیلی دانش‌آموزان و راه‌کارهای مناسب این مشکل

 دلایل افت تحصیلی دانش‌آموزان

 در سالهای اخیر شاهد افت تحصیلی دانش‌آموزان نوجوان به دلایل مختلف هستیم. برخی از دانش آموزان به خصوص پسرها دوست دارند هر چه زودتر وارد بازار کار شوند و به همین دلیل تحصیل را کنار می‌گذارند.

 آیا افسردگی می‌تواند دلیل مهمی برای ترک تحصیل در نوجوانان باشد؟

بله. متاسفانه برخی نوجوانان در نیمه راه، درس خواندن در را رها می‌کنند و دیگر اشتیاقی برای ادامه این مسیر ندارند و یکی از مهمترین دلایل این موضوع افسردگی است، چرا که آنها به دلیل ابتلا به افسردگی دیگر هدف مشخصی ندارند و میل خودشان را برای رسیدن به چیزهای خوبی که در گذشته می‌خواستند از دست می‌دهند و از این نظر در آینده خود را به خطر می‌اندازند.

فکر می‌کنید علت این اتفاق چیست؟

 متاسفانه تکنولوژی و زندگی ماشینی امروز همه چیز را راحت کرده و به همین دلیل نسل امروز کمتر به دنبال زندگی و اهداف شان هستند و حتی می‌توان گفت به نوعی هدف خود را گم کرده‌اند و شیوه زندگی‌های امروزی و عوامل محیطی باعث ایجاد این مسئله شده است. اگر دقت کنید متوجه می‌شوید نسل امروز کمتر از زندگی احساس رضایت دارند.

 محیطهای آموزشی و نحوه برخورد معلمان و مدیران مدارس تا چه حدی روی افت تحصیلی دانش‌آموزان اثر دارد؟

 خیلی زیاد. بسیاری از مراکز آموزشی ما شاد نیستند و همه چیز آن تحمیلی است، از درس خواندن گرفته تا مسائل دیگر و آن ارتباط شایسته‌ای که باید بین معلمان و دانش آموزان وجود داشته باشد نیست. برخی از اعضای کادر آموزشی ما فکر می‌کنند هر چقدر کارشان جدی‌تر باشد، مدیریتشان هم بهتر است. غافل از اینکه این سختگیریها باعث افت تحصیلی دانش‌آموزان می‌شود. انعطاف پذیر بودن و مهربانی کردن در آموزش بهتر و بیشتر جواب می‌دهد. به همین دلیل توصیه می‌کنم شادی را در مراکز آموزشی‌مان افزایش دهیم.

 آیا افسردگی والدین هم روی فرزندشان و افت تحصیلی دانش‌آموزان اثر خواهد گذاشت؟

  خیلی زیاد. به همین دلیل معمولاً توصیه می‌کنیم مادر در زمان بارداری از هرگونه غم و غصه دور بماند چون گریه و ناراحتی اثر مستقیم روی جنین می‌گذارد و بعدها روی کودک اثر خود را نشان می‌دهد.

  آیا تغییر محیط و بردن دانش آموز به یک مدرسه دیگر می‌تواند  از افت تحصیلی دانش‌آموزان جلوگیری کند؟

 گاهی بله و گاهی نه. ما باید سعی کنیم ابتدا افسردگی اینگونه دانش‌آموزان را درمان کنیم تا با انرژی و لذت و انتخاب دوباره خودشان مسیرشان را پیدا کنند. وگرنه دوباره بعد از مدتی به آن روی می‌آورند و دچار افت تحصیلی و  در نهایت ترک تحصیل می‌شوند.

تاثیر بدرفتاری معلم در افت تحصیلی کودک

پدر و مادر  در این شرایط چطور می‌توانند به فرزند خود نزدیک شوند؟

  بهتر است با او صحبت کنند، البته نه صحبتی که حالت نصیحت گونه داشته باشد. چون نوجوان در این شرایط از نصیحت کردن کاملاً دوری می‌کند و اتفاقاً بیشتر حس لجبازی در او تقویت می‌شود. اما می‌توان با صحبت‌های دو ستانه و گذاشتن برنامه‌های جنبی و خانوادگی او را حمایت کرد و حتی می‌توان با رفتن نزد مشاور از آنها برای حل این مشکل کمکی گرفت.

 آیا معرفی افرادی که ترک تحصیل کرده‌اند و ممکن است سالها بعد احساس پشیمانی کند می‌تواند راه حل مناسبی تلقی شود؟

 بله بسیار‌اند افرادی که  پشیمان می‌شوند و دوست دارند دوباره به محیط آموزشی برگردند و اگر این اتفاق افتاد باید حتماً آنها را حمایت کنیم.  در تاریخ هم می‌بینیم که افراد موفق زیادی بودند که حتی در دوره دبیرستان بارها مردود شدند، اما باز دنبال تحصیل رفته و توانسته‌اند برای خودشان کسی شوند، مثل آلبرت انیشتین. اگر مصادیق این چنینی را به فرزندان خود نشان بدهیم می‌توانیم انگیزه آنها را برای بازگشت به درس و مدرسه افزایش دهیم  و اینگونه از افت تحصیلی دانش‌آموزان پیشگیری کنیم.

افت تحصیلی دانش‌آموزان و ترک تحصیل در نوجوانان یک مسئله چند عاملی است:

 دکتر خدایی روانپزشک: ترک تحصیل در نوجوانان مسئله‌ای است که تنها یک علت ندارد و مسائل زیادی باعث می‌شود یک نوجوان در زندگی از چنین تصمیم بگیرد. برای حل این موضوع هم باید ابتدا علت‌های بروز این مسئله را بشناسیم تا راه حل زودتر پیدا شود. بعضی از علت‌ها فردی است و به خود نوجوان برمی‌گردد؛ چون دوران نوجوانی دوران گذر از بحران است و نوجوان دنبال فردیت و هویت خود می‌گردد.

گاهی شتابزده عمل می‌کند و چنین تصمیماتی می‌گیرد، در حالی که بعدها ممکن است از تصمیمی که گرفته سخت پشیمان شود. انجام بعضی از کارها قابل جبران نیستند و حتی در این شرایط ممکن است نوجوان به دلیل سرخوردگی که احساس می‌کند به سمت مسائلی مانند اعتیاد نیز برود به همین دلیل باید در وهله اول به نوجوانان کمک کنیم تا به خوبی بتواند از این بحران هویت عبور کند.

دلایل افت تحصیلی دانش‌آموزان و ترک تحصیل

 از علت‌های دیگر این موضوع اختلافهای خانوادگی و فقر فرهنگی یا مالی است که در اینصورت با کمک گرفتن از اولیای مدرسه و مشاوران می‌توان این موضوع را حل کرد. البته ناگفته نماند در بعضی از موارد وجود اختلال‌های روانی مانند اضطراب و افسردگی حتی می‌تواند مانع از ادامه تحصیل در نوجوانان شود. درهر حال توصیه می‌کنیم حتماً والدین قبل از ورود نوجوان به این مرحله سعی کنند با ارتباط نزدیک‌تری داشته باشند و او را حمایت کنند و اگر نوجوانشان مشکل داشت سعی کنند با رفتن نزد یک مشاور آن را برطرف کنند. به هر حال نباید اجازه داد نوجوان در بر اثر یک تصمیم آینده‌اش را خراب کند.

 رابطه سلامت روان و عملکرد تحصیلی

  وقتی کودکی و نوجوانی را می‌بینیم اولین سوالی که از او می‌پرسیم این است که کلاس چندم است و معدلش چند شده؟ در حقیقت عملکرد تحصیلی یکی از مهمترین شاخص‌هایی است که موفقیت بچه‌ها را نشان می‌دهد وقتی عملکرد تحصیلی افت می‌کند و دچار مشکل‌هایی در برقراری روابط اجتماعی می‌شوند. بچه‌هایی که در تحصیل موفق نیستند، دچار گوشه‌گیری و انزوای اجتماعی می‌شوند. این بچه‌ها تنش و پرخاشگری زیادی پیدا می‌کنند و در مسیر مدرسه با احتمال بیشتری درگیر پدیده قلدری می‌شوند. پس عملکرد تحصیلی پایین و افت تحصیلی دانش آموزان می‌تواند زمینه شکل گیری بدرفتاری و اعتماد به نفس پایین را فراهم کند.

 از آنجایی که نظام آموزشی نمی‌تواند از مقایسه بچه‌ها با هم خودداری کند و هر فرد را در جایگاه خود بپذیرد و به همه توانایی‌های کودکان توجه و کودک را با خود مقایسه کند، بچه‌های با عملکرد پایین در مدارس آسیب می‌بینند. گاهی آسیب به حدی است که بچه‌ها از رفتن به مدرسه صرف نظر کرده و تمایل به ترک تحصیل می‌کنند. پر واضح است هدف از حضور بچه‌ها در مدارس تنها آموختن محفوظات نیست، بلکه مدرسه جایی است که بچه‌ها مهارت‌های اجتماعی لازم را برای زندگی در آن را کسب می‌کنند.

 بنابراین بچه‌ها با ترک محیط مدرسه وارد محیط کار می‌شوند که برای آنها تعریف نشده و آنها را در معرض انواع آسیب‌ها قرار می‌دهد. بنابراین والدین باید به عمل کرده تحصیلی بچه‌ها توجه کنند و به دنبال یافتن دلایل افت آن بی‌انگیزه‌ای و نداشتن تمایل به مطالعه در آنها باشند.

 در این بین توجه به مشکلهای روانپزشکی دانش آموزان از اهمیت بالایی برخوردار است و یکی از دلایل شایع افت تحصیلی دانش آموزان اختلال بیش فعالی- نقص توجه است. کودکانی که به این اختلال مبتلا هستند در انجام کارهایی که نیازمند کوشش ذهنی است، دچار مشکل هستند که از مهمترین کارها می‌توان به درس خواندن اشاره کرد. بچه‌ها باید برای درس خواندن مهارتهای مختلفی داشته باشند. مانند اولویت‌بندی، برنامه ریزی، استدلال و مدیریت زمان. این گونه مهارتها در کودکان مبتلا به این اختلال شکل نمی‌گیرد و همین موضوع درس خواندن را دشوار می‌کند.

تاثیر اختلالات یادگیری در افت تحصیلی دانش‌آموزان

 اختلال‌های یادگیری از دیگر مشکلاتی هستند که درس خواندن را سخت می‌کند و باعث افت تحصیلی دانش‌آموزان می‌شود. در این گروه از اختلال‌ها بچه قادر به یادگیری خواندن نوشتن یا ریاضی نیستند و این مهارتها برای درس خواندن ضروری‌اند. این بچه‌ها به تدریج با مشکل درس خواندن روبرو می‌شوند و شکست‌های مکرر آنها را از درس خواندن زده می‌کند. والدین باید با شناخت و کشف به موقع به علت افت تحصیلی دانش‌آموزان یا کاهش تمایل به درس خواندن در آنها کمک کنند. قبل از اینکه بچه از مدرسه زده شود با گرفتن درمان به موقع به روند عادی درس خواندن برگردد و هرگز به ترک تحصیل فکر نکند.

منبع: کتاب تربیت دانشمند کوچک

 نویسنده: فرحناز کمالی