تغذیه با پستانک و شیشه

ده اشتباه رایج تغذیه با پستانک و نکات پیرامون آن

انتخاب لوازم و وسایل

 پستانک‌ها

 اولین مسئله تغذیه با پستانک است. سه نوع پستانک (شیشه‌ای، پلاستیکی ساده و پلاستیکی با کیسه داخلی یکبار مصرف) در دو اندازه کوچک و بزرگ در بازار وجود دارد. از آنجا که هر تولیدکننده تلاش می‌کند تا محصول خود را از دیگر محصولات متمایز سازد در هر زمینه تنوع بیشماری وجود دارد. شما در بازار پستانک‌های پهن و چاق یا دراز و باریک خواهید یافت، پستانک خم شده در وسط و نیز نوع دسته‌دار آن را هم مشاهده خواهید کرد. ایده کلی در پشت انواع طرحهای پستانک، ممانعت از ورود هوا به درون معده نوزاد است.پستانکهایی با کیسه داخلی یکبار مصرف در ضمن مکیدن کودک جمع می‌شوند. در دست گرفتن پستانکهای خمیده در محل زاویه، از ورود حبابهای هوا به داخل معده نوزاد آسانتر پیشگیری می‌کند ولی شستن و نظافت آنها سخت‌تر است. شکل پستانک انتخابی جز در موارد راحتی نظافت و شستن آن و نیز علاقه کودک به آن اهمیت زیادی ندارد.

سر پستانک

 انتخاب سرپستانک از اهمیت زیادی برخوردار است. سر پستانک با شکل و اندازه و با انعطاف پذیری متفاوت وجود دارد. سرپستانکی با بیشترین شباهت به نوک پستان طبیعی مادر بهترین برای تغذیه با پستانک به شمار می‌آید و اگر از ابتدا نوزاد را با پستانک شیر داده‌اید انتخابهای زیادی دارید. یک سر پستانک شبیه به نوک پستان مناسب است، ولی چنانچه بعد از شیر دادن با پستان به تغذیه با پستانک روی آورده‌اید لازم است دقت بیشتری به عمل آورید و در این صورت شکل سر پستانک باید به نوک سینه مادر شبیه باشد . هنگام خرید پستانک قهوه‌ای و شفاف و آن را مشاهده خواهید کرد. سر پستانکهای قهوه‌ای معمولاً از لاتکس و نوع شفاف آن از سیلیکون ساخته شده‌اند چنانچه بتوانید به اندازه و شکل لازم و مورد نیاز سر پستانکی از جنس سیلیکون بیابید توصیه من استفاده از آن است.

تغذیه با پستانک شما را با انتخابهای گیج کننده روبرو می‌سازد. چه در مورد لوازم و وسایل و چه در باره شیر خشک. خود را برای دوره‌ای آزمون و خطا درباره آنچه شما و فرزندتان دوست دارید آماده کنید. یکی دیگر از متغیرهای اصلی دیگر، سوراخ پستانک است. بعضی از آنها دارای چندین منفذ و بعضی دیگر دارای یک سوراخ هستند و منافذ بعضی ریز و پاره‌ای درشت است. بعضی منافذ دایره‌ای و بعضی به شکل ایکس بریده شده‌اند. بر اساس برچسب‌های تولید کنندگان، سر پستانکهای دارای منافذ ریز با جریان آهسته شیر برای نوزادان و سر پستانکهای دارای منافذ درشت تر با جریان بیشتری برای کودکان بزرگتر مناسب هستند. تولید کنندگان همیشه از بهترین کاربریها آگاهی ندارند- کودک شما ممکن است در مورد تغذیه با پستانک نظر دیگری داشته باشد.

چگونه جریان شیر پستانک را برای تغذیه با پستانک افزایش دهید؟

 برای سریع تر شدن جریان شیر حلقه گردنی پستانک را کمی شل کنید در صورتی که این کار نتیجه نداد منفذ سرپستانک را با استفاده از سوزن داغ شده روی شعله می‌توانید بزرگتر کنید یا سر پستانک را در حالی که یک خلال دندان در منفذ آن قرار دادید چند دقیقه بجوشانید. در صورت تهیه سر پستانک مناسب ممکن است شیر به شکل مطلوب یا حتی به صورت عادی از پستانک جریان یابد. برای تصیح این روند پستانک را سر و ته کنید و چند بار تکان دهید با این عمل شاهد جریانی از شیر و به دنبال آن خروج آهسته و مداوم قطرات شیر از پستانک خواهید بود و کودک به خوبی تغذیه با پستانک را تجربه خواهد کرد. با سفت بستن یا کمتر پیچاندن حلقه دور دهانی پستانک می‌توانید جریان شیر را تنظیم کنید.

اسباب و لوازم اضافی

 بعد از انتخاب پستانک و سر پستانک متوجه خواهید شد که برای ساده‌تر شدن آماده‌سازی، نظافت و شستن و همچنین حمل و نقل وسایل به چند وسیله دیگر نیاز دارید. البته خوشبختانه تمام وسایل ذکر شده در فهرست زیر را نیاز ندارید و بهتر اینکه بسیاری از این اقلام مدتها بعد از از شیرگیری کودک کاربرد خواهند داشت:

  • پستانکها (چنانچه تغذیه با پستانک برای نوزاد انجام می‌شود ابتدا چند پستانک صد گرمی و سپس برای کودکان بزرگتر چند پستانک ۲۰۰ گرمی لازم است).
  • برس شیشه شور
  • یک پارچه مدرج برای آماده سازی شیر خشک به مقدار بیشتر
  • وسیله‌ای برای گرم کردن پستانک
  • سبدی برای قرار دادن حلقه‌های دور پستانک و سرپستانکها
  • وسیله‌ای برای نگهداری شیر آماده شده

انواع شیشه پستانک

در منوی غذا

پرسش بعدی در مورد ماده‌ای است که وارد پستانک می‌شود. اگر شیر خود را می‌دوشید و ذخیره از شیر خود دارید کاملاً آماده‌اید. در غیر این صورت باید نوع شیرخشک را انتخاب کنید. دو نوع شیرخشک وجود دارد یکی با منشأ شیر و دیگری با منشاء سویا. بر اساس تحقیقات جدید شیر های سویا خطر آلرژیها را کاهش نمی‌دهند و ممکن است مشکلات خاص خود را داشته باشند، همچنین شیرخشکهای تهیه شده است که پروتئین‌های شیر را تجزیه کرده و آن را آسان تر و احتمال ایجاد حساسیت و آلرژی را کاهش می‌دهند. این شیرخشکهای “دارای واکنش تجزیه پروتئین” بسیار بد طعم بوده و دو برابر شیرخشک‌های استاندارد قیمت دارند اما برای بعضی نوزادان محبتی به شمار می‌روند. بیش از آنچه فکر می‌کنید نیاز دارید پستانک و سر پستانک تهیه کنید در غیر اینصورت تمام روز خود را به شستن و تمیز کردن آنها خواهید گذراند.

چنانچه نوزادی شیر را پس میزند و اغلب پس از خوردن آن را بالا می‌آورد و استفراغ می‌کند یا دچار اسهال مزمن باشد یا به کهیرها و حساسیت‌های پوستی روی صورت و باسن مبتلا شود باید شیر خشکهای متفاوتی را آزمایش کنید. مصرف هر نوع شیرخشک استاندارد تا جایی که نوزاد آن را با علاقه مصرف می‌کند و به نظر می‌رسد به خوبی هضم و جذب می‌نماید بلامانع است. شیر خشک به صورت پودر، محلول غلیظ یا محلول آماده مصرف در بازار وجود دارد. ارزانترین، فشرده ترین و قابل حمل ترین آنها نوع پودری است ولی تهیه آن از آماده سازی نوع غلیظ شیر خشک کمی مشکل‌تر است.

ده اشتباه رایج تغذیه با پستانک

  1. جوشاندن پستانک به منظور استرلیزه کردن آن واقعاً لزومی ندارد. یک بار شسته شدن در ماشین ظرفشویی یا آب داغ و صابون کافی است.
  2. نسبت آب به شیر خشک را تغییر ندهید. این کار خطر کمبود آب یا گرسنگی شدید را برای کودکتان به وجود می‌آورد.
  3. آب را برای مخلوط کردن با شیرخشک نجوشانید مگر اینکه مشکل شناخته شده‌ای در آب مصرفی وجود داشته باشد. استفاده از آب آشامیدنی یا دستگاه تصفیه آب که در بعضی منازل وجود دارد بلامانع است.
  4. برای تغذیه با پسانک هنگام گرم کردن پستانک شیر در ماکروفر درپوش روی آن  قرار ندهید.
  5. شیر دوشیده شده مادر را در مایکروفر گرم نکنید، زیرا پادتن‌ها از بین می‌روند.
  6. برای از بین بردن قطرات داغ فراموش نکنید که شیشه شیر ماکروفر شده را تکان دهید.
  7. شیشه شیر را در تخت خواب دست کودک ندهید، این امر موجب پوسیدگی دندان‌ها و عفونت گوشها می‌شود.
  8. دقت کنید برای تغذیه با پستانک حلقه پستانک را خیلی محکم نکنید جریان شیر قطع و مکیدن پستانک برای کودک آزار دهنده می‌شود.
  9. نوزادانی که قادر نیستند شیشه ‌شیر را نگه دارند باید فرد دیگری به آنها در این مورد کمک کند. تکیه دادن پستانک به لبه تخت یا هر محل دیگری برای تغذیه نوزاد به تنهایی ممکن است موجب خفگی او شود.
  10. کودکتان را مجبور نکنید که تمام شیر را بنوشد نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌شوند تا زمانی می‌خورند که سیر شوند و برای کودکانی که تغذیه با پستانک را دارند نیز باید هم این امکان وجود داشته باشد.

زمان بندی آشنایی کودک برای تغذیه با پستانک

 اگر کودک خود را از پستان تغذیه می‌کنید ولی مایلید گاهی از بطری استفاده کنید تا در نهایت به استفاده کامل از بطری بیانجامد زمان بندی و برنامه ریزی برای این کار اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. این کار باید بعد از هفته سوم و پیش از هفته هشتم تولد صورت گیرد. در صورت شروع زودهنگام ممکن است مقدارشیرتان برای همیشه کاهش یابد و در صورت شروع دیر هنگام ممکن است کودکتان اصلاً تغذیه با پستانک را قبول نکند. بعد از هفته سوم تولد هر روز استفاده از بطری را تمرین کنید هنگامی که کودک علاقه خود به استفاده از بطری و توانایی‌اش در مکیدن پستانک را نشان دهد مجبور نیستید هر روز از آن استفاده کنید، اما حداقل چندین بار در هفته به او یادآوری کنید که از بطری هم می‌تواند شیر بنوشد.

تغذیه صحیح با شیشه شیر

اگر این فرصت آشنا کردن نوزاد با بطری شیر را از دست دادید کودک ممکن است اصلاً با آن کنار نیاید و وادار کردن او نیز لزومی نداشته باشد می‌توانید یکی دو ماه دیگر صبر کنید و سپس نوشیدن از فنجان را به او یاد بدهید. اما چنانچه مجبور تغذیه با پستانک در نوزاد بی علاقه به بطری هستید (به علت دور بودن از او در طول روز و یا مثلاً مصرف داروی خطرناک برای کودک) این کار به روش زیر قابل انجام است.

 ابتدا دقت کنید نوزاد را در وضعیتی به غیر از حالت شیر خوردن از پستان نگهدارید. مثلاً صورتش به طرف خارج باشد یا در حالی که قدم می‌زند شیر بخورد هنگامی که آماده تغذیه  با پستانک برای کودک هستید  تظاهر کنید که هیجان زده و مسرور هستید و می‌خواهید خوش مزه ترین غذاها را به او بدهید. نگران نباشید انتظار داشته باشید که نوزاد در اولین قدم بطری را پس بزند. چند دقیقه به او فرصت دهید و در حالی که هنوز تا سر حد امکان پرشور و هیجان هستید دوباره تلاش کنید. می‌توانید این کار را چند بار در روز در زمان‌هایی که کودک گرسنه است انجام دهید. در این حالت پستانک را در دهان او بگذارید و در صورت امتناع کودک از این کار صرف نظر کنید. می‌توانید با فنجان به او شیر بدهید یا قدری صبر کنید و سپس دوباره این کار را تکرار کنید در صورت عدم موفقیت از یک نوبت شیر دادن کاملاً صرف نظر کنید و در نوبت بعدی که تغذیه با پستانک را در اختیارش قرار دهید. در مورد بعضی کودکان روش دیگری نتیجه بخش است. در این روش هنگامی که کودک به شدت گرسنه است، بطری را به عنوان یک شیء جالب توجه برای بازی کردن در اختیار او قرار دهید و سپس به عنوان پاداش به کودک قدری شیر پستان نیز بدهید. در صورتی که این روش نیز موفقیت آمیز نبود و به طور موقت از قطره چکان، سرنگ یا هر چیز دیگری که شیر را از منبع دیگری به جزسینه مادر وارد دهان کودک کند، بهره بگیرید.

اگر کودک خود را از سینه تغذیه می‌کنید و در مورد تغذیه با بطری ناکام مانده‌اید خود را کنار بکشید و اجازه دهید فرد دیگری این آشنایی زودهنگام کودک با بطری شیر را بر عهده بگیرد. اغلب مادران برای این کار به پدران روی می‌آورند اما بهتر از پدرها، مادر ‌ای است که کودک را با بطری شیر داده است. اعتماد به نفس او در کودک موثر خواهد بود.

شام آماده است

 روی صندلی راحتی بنشینید و شیشه شیر را روی میز که در دست دارید بگذارید تلفن را از بیرون بکشید و سایر عوامل مزاحم را به حداقل برسانید، کودک را در حالی که سرش در امتداد بقیه بدنش قرار دارد در آغوش بگیرید و باید به حالت زاویه حدود ۴۵ درجه قرار بگیرد به گونه‌ای که گوشها بالاتر از دهان و سر کمی به عقب خم باشد. پستانک را در دست بگیرید و سپس با انگشت دستی که بطری را نگه داشته‌اید گونه نزدیک به بدنتان را نوازش دهید. همزمان با برگشتن صورت نوزاد به سمت شما نوک پستانک را به لبهایش بمالید و اجازه دهید خود کودک ان را بگیرد و بمکد؛ سر پستانک را با زور وارد دهان او نکنید. دقت کنید که سرپستانک ته دهان او قرار گرفته باشد. بطری را محکم نگه دارید به طوری که در مقابل مکیدن مقاومت داشته باشد. در غیر این صورت کودک با تکان دادن سرش بطری را به جای شیر خوردن از آن، به این طرف و آن طرف حرکت خواهد داد. در زمان مکیدن زاویه بطری را به گونه ای تنظیم کنید که سر پستانک همیشه پر از شیر باشد و نه هوا.

هنگام بدقلقی یا کنار کشیدن کودک، کار را متوقف کنید تا آروغ بزند سپس  دوباره تغذیه با پستانک را آغاز کنید. در صورتی که نوزاد علاقه‌ای به تغذیه با پستانک نداشت او را وادار به انجام آن نکنید و ذهن خود را با میزان تغذیه کودک آزار ندهید. مادرانی که از سینه خود به فرزندشان شیر می‌دهند نیز نمی‌دانند که  کودکشان چه مقدار شیر آشامیده است. با این وجود نوزادانشان سرحال و شاداب هستند. میزان مصرف از روزی به روز دیگر متفاوت است، بنابراین تنها به افزایش وزن مناسب کودک دقت کنید چنانچه کودکی شیرتان را که در بطری دوشیده‌اید، کاملاً نمی‌آشامد مجبور نیستید باقیمانده آن را دور بریزید و آن را دوباره در یخچال بگذارید و دفعه بعد مورد استفاده قرار دهید، اما برای اطمینان از سلامت شیر بیش از دو بار این کار را تکرار نکنید. شیرخشک باقی‌مانده نسبت به شیر مادر زودتر باکتری‌ها را در خود پرورش می‌دهد. بنابراین شیرخشک باقیمانده باید دور ریخته شود و دیگر برای تغذیه با پستانک مورد استفاده قرار نگیرد.

منبع: کتاب کلیدهای مراقبت از نوزاد از تولد تا یک سالگی

 نویسنده: تکلا اس.نی

 مترجم: زهرا جعفری