راههای تقویت اسپرم

راههای بهبود کیفیت اسپرم و تقویت آن برای بارداری سالم

 راه‌های بهبود کیفیت اسپرم

 نقش مرد در یک بارداری خوب و بی نقص و به دنیا آمدن نوزاد اگر از  نقش زن بیشتر نباشد کمتر نیست. شاید در این میان بتوان یک تفاوت بزرگ را تعریف کرد و آن ترتیب این نقش است. علم پزشکی به مردم توصیه می‌کند که پیش از اقدام برای باردار شدن یک زن یک سری نکات مهم را رعایت کنید تا کیفیت اسپرم برای بارداری و سلامت نوزادی که در ادامه به دنیا می‌آید در بالاترین حد خود قرار داشته باشد.

 

 باید گفت دو عامل اصلی در تولد نوزاد نقش دارند. اگرچه زن نه ماه بارداری را تحمل کرده و در نهایت نوزاد را به دنیا می‌آورد اما مرد هم نقش خاص و غیرقابل انکار خود در این فرآیند را دارد. برای یک بارداری خوب و کامل،  کیفیت اسپرم و سلامت آن آنقدر اهمیت دارد که بتواند به تخم نفوذ کند.

 در این فرآیند مرد به مرحله انزال می‌رسد که همراه با آن جریانی از میلیون‌ها اسپرم راهی رحم می‌شوند. اسپرم‌ها باید از نظر ساختاری سالم و کاملاً سرحال باشند تا در نهایت بارداری مورد نظر آن هم در سطحی عالی صورت گیرد. بروز هر مشکلی در هر یک از این مراحل موجب بروز اختلال در فرآیند باروری می‌شود.

 

فاکتورهای مختلفی در این میان تاثیر گذار هستند که از ویژگی‌های ژنتیکی گرفته تا سبک زندگی و تغییرات هورمونی، همه این مراحل نقش اساسی را ایفا می‌کنند. از این رو هر یک از موارد دربارور بودن مرد و قدرت و کیفیت اسپرم او موثر هستند. دقیقاً به همین دلیل است که متخصصان علوم باروری تعیین یک عامل اصلی برای عدم بارور بودن مرد را کار دشواری می‌دانند. نخستین توصیه به مردان برای اینکه باروری اسپرم آنها در بالاترین حد خود باشد این است که رویه شادی را در زندگی دنبال کنند. در حقیقت مردی که زندگی سالمی از بعد روانی و بهداشتی داشته باشد و در ادامه این فرآیند بارورسازی زن را به بهترین نحو ممکن انجام دهد هیچ مشکلی در شکل‌دهی به یک بارداری بی عیب و نقص نخواهد داشت.

 

 

 اشتباه بزرگ

 یک ایراد اساسی که می‌توان به بسیاری از زنان و مردان گرفت که به فکر بچه‌دار شدن هستند این است که فکر می‌کنند فرایند لقاح را باید تا زمان مناسب برقرار سازند.

 در حقیقت بسیاری از زوجهای جوان با این خیال اشتباه و برای به حداکثر رساندن شانس بارداری و انجام بهتر عملیات لقاح است، تا زمان موردنظرشان رابطه جنسی با یکدیگر برقرار نمی‌کنند. این اشتباه از زمانی  آغاز می‌شود که زوج رابطه جنسی خود را صرفاً متمرکز و مرتبط با باردار شدن تصور می‌کنند. از این رو است که یکی از عوامل ناباروری در مردان و زنان عدم برقراری رابطه جنسی مرتب و پیوسته عنوان می‌شود.

 

 تاثیر ورزش بر کیفیت اسپرم

 سیستم تناسلی مرد

پیش از آشنایی با بهترین روش‌ها جهت انجام رابطه جنسی منتهی به لقاح، آشنایی با سیستم تناسلی مرد کمک زیادی به زوج می‌کند. در حقیقت با این کار با فرایند تولید اسپرم در عمل و در ادامه مراحل بارورسازی تخم آشنا می‌شویم. سیستم تناسلی مرد شامل بیضه است که توستسترون و اسپرم تولید می‌کند. برآورد می‌شود که تولید اسپرم ۷۲ روز به طول می‌انجامد. اسپرم‌های تولید شده در ادامه در بخش خارجی بیضه‌ها ذخیره سازی می‌شوند. این ذخیره سازی بین ۱۵ تا ۲۵ روز صورت می‌گیرد و در این مدت بالغ شده و به سطحی می‌رسند که به نوعی توانایی شناور شدن و حرکت را پیدا می‌کنند.

 

پس از آنکه مرد به مرحله انزال می‌رسد اسپرم‌ها از مجاری آلت تناسلی حرکت کرد و به خروجی آن می‌رسند. در این میان نباید از نقش غده پروستات غافل شد که با تولید مایع مناسب و حیاتی شرایط لازم برای شناور شدن اسپرم‌ها را فراهم می‌کند. در ادامه این فرآیند اسپرم‌ها وارد اندامی از زن به نام گردن رحم می‌شوند پس از آن رحم و در نهایت لوله فالوپ یا همان لوله‌های رحمی مقصد نهایی اسپرم‌ها خواهند بود. در صورتی که در این نواحی تخمی وجود داشته باشد عملیات بارور سازی آن پیش از راهی شدن به سوی فضای اصلی رحم و شروع رشد آن آغاز می‌گردد.

 

 

تاثیر کاهش وزن مرد در کیفیت اسپرم و باروری او

 مطالعات نشان می‌دهد  در زوج‌هایی که دارای اضافه وزن بوده و در شرایط بدتر چاق قلمداد می‌شود و در نقطه مقابل زن در وضعیت عادی قرار دارد، فرآینده آبستن شدن زن نسبت به سایر زوجهایی که هیچ یک اضافه وزن ندارند طولانی تر صورت می‌گیرد. همچنین برخی تحقیقات نشان داده است که اضافه وزن و در مرحله بدتر آن که به چاقی منجر می‌شود و کیفت اسپرم‌ها و در کل میزان باروری مردان را تحت تأثیر قرار داده و کاهش می‌دهد.

 تاثیر اصلی این وضعیت چیزی نیست جز شمار کمتر اسپرمها و همچنین افت توانایی آنها در شناور بودن. حتی برخی از این مطالعات ثابت کرده که DNA اسپرم مردان چاق دارای آسیب‌هایی است که نتیجه نهایی آن عدم باروری است.

 

تاثیر تغذیه در باروری مردان و کیفیت اسپرم آنها

 بسیاری از کارشناسان تغذیه و متخصصان درمان ناباروری به این نکته اشاره می‌کنند که نقش تغذیه در بارور شدن مردان چندان روشن نیست. جدایی از اینکه علوم جدید هنوز نتوانسته پاسخی مناسب برای این معما پیدا کند اما منطق حکم می‌کند که مردانی که به فکر پدر شدن هستند به مراتب باید نسبت به سایر مردان تغذیه با کیفیت تری داشته باشند و در رژیم غذایی روزمره شان از طیف متنوعی از گروه‌های غذایی، میوه جات، سبزیجات که منابع غذایی غنی از ویتامین‌ها و فیبرها به شمار می‌آیند استفاده کنند.

 

 

 تاثیر اضافه وزن و چاقی در باروری مردان

 به خاطر داشته باشید اضافه وزن و چاقی تنها زندگی شخصی شما را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد، بلکه برای این دسته از مردان پدر شدن در بسیاری از موارد به آرزوی سخت و حتی دست نیافتنی تبدیل می‌شود تحقیقات نشان داده تجمع زیاد چربی‌ها  در بخش‌های مختلف بدن مردان چاق با ایجاد تغییرات نامشخص در توستسترون و سایر هورمون‌های مرتبط با باروری مردان در ارتباط است.

 

اهمیت کنترل همیشگی فشارخون و دیابت در مردان

 پزشکان توصیه می‌کنند که با زیر نظر قرار دادن همیشگی ناراحتی‌های پزشکی نظیر فشار خون بالا و دیابت شانس مردان برای به حداکثر رساندن شانسشان در باروسازی تخم افزایش چشمگیری پیدا می‌کند. حتی ثابت شده که بیماری «فیبروز کیسه‌ای» که طی آن رگهای بیضه بزرگ تر شده و در نتیجه با گرمتر شدن آن اسپرم‌ها به سرعت از بین می‌روند نیز باروری مردان را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد.

 به خاطر داشته باشید حالات روحی نظیر افسردگی، اضطراب و فاکتورهای دیگر نظیر دردهای مزمن، پروستات دارای عملکرد ناقص تاثیر منفی در بارور شدن مردان دارد. حتی بسیاری از کارشناسان استفاده از مکمل‌های تستوسترون را نیز در کاهش قدرت باروری مردان تاثیر گذار می‌دانند زیرا ثابت شده که این مکمل ها سطح تولید چنین هورمون حیاتی برای باروری در مردان را کاهش می‌دهد.

 در عین حال برخی تحقیقات نشان دادند که یک سری از داروهای شیمی درمانی و پرتودرمانی نیز می‌تواند به نابارور شدن دائمی مردان منجر شود. به همین دلیل به مردانی که به پزشک متخصص باروری مراجعه می‌کنند توصیه می‌شود تمامی این موارد را به اطلاع وی برسانند.

 

 

 مردان بخوانند تا  اسپرم قوی تری داشته باشند

 ثابت شده که میوه‌ها از جمله منابع غذایی ارزشمندی هستند که انبوهی از آنتی اکسیدان‌ها را در خود دارند که می‌توانند به تولید و کیفیت اسپرم کمک کنند. البته کاملاً بدیهی است که اسپرم سالم یعنی شانس بالای باروری. همچنین از غذاهایی استفاده کنند که سرشار از فیبر هستند.

 

استفاده از مولتی ویتامین‌ها برای تقویت کیفیت اسپرم

 به طور کلی توصیه می‌شود مردان و به ویژه آنهایی که در نظر دارند تا به زودی پدر خطاب شوند از مولتی ویتامینها استفاده کنند. تحقیقاتی که در سالهای گذشته انجام شده عمدتاً بر بی خطر بودن آنها  و در عین حال عمده مزیتی که برای سلامت کلیه مردان دارد تاکید داشته است. در بسیاری از مولتی ویتامین ها ردپای خوشحال کننده آنتی‌اکسیدان‌ها دیده می‌شود. در این خصوص باید به ویتامین‌هایی نظیره C و E اشاره کرد.

 همچنین مواد معدنی نظیر سلنیوم و روی نیز دریایی از آنتی اکسیدان‌ها هستند. حتی برخی از تحقیقات پزشکی نشان می‌دهد که آنتی‌اکسیدان‌ها موجب افزایش شمار اسپرم‌ها و تحرک آنها می‌شود و این خبری خوشحال کننده برای آن دسته از مردانی است که بنا به دلایلی قدرت باروری آنها در سطح پایینی قرار دارد. به طور کلی می‌توان متصور شد که آنتی اکسیدان‌ها کیفیت اسپرم را نیز افزایش می‌دهند و این به خاطره آن است که از آنها در برابر رادیکال‌های آزادی که به DNA اسپرم‌ها آسیب می‌رسانند، محافظت می‌کند.

 

 تاثیر ورزش بر اسپرم

 انجام حرکات متناسب و پیوسته ورزشی

 از نظر علمی ثابت شده افرادی (مردانی) که بیشتر ورزش می‌کنند و در عین حال انجام حرکات ورزشی را با پیوستگی و نظم بیشتری دنبال می‌کنند کمتر دچار استرس شده و همواره حس بهتری نسبت به خود دارند. البته باز هم باید به رعایت چند نکته مهم توجه ویژه داشت. بر اساس برخی مطالعات بر روی طیف گسترده‌ای از مردان که در سن مناسب برای پدر شدن قرار دارند و ورزش‌های سنگین و طاقت فرسایی نظیر دویدن‌های طولانی مدت و یکسری ورزشهای سه گانه احتمالاً برای قدرت باروری مردان آسیب‌رسان هستند.

 به تازگی مطالعه جالب توجهی در خصوص تاثیر استفاده از دوچرخه بر قدرت باروری مردان منتشر شده است. این مطالعه نشان می‌‌دهد مردانی که برای یک دوره محدود در کلینیکهای باروری شرکت کرده و همزمان برای حداقل ۵ ساعت در هفته از دوچرخه استفاده می‌کردند اسپرم‌های کمتری داشته و در عین حال میزان تحرک آنها نسبت به سایر مردان که چنین تمرینات ورزشی را انجام نمی‌دهند کمتر است. این دو عامل یعنی تعداد کم اسپرم و کم تحرکی آنها با ناباروری در مردان ارتباط مستقیم دارد. با این‌ حال حداقل در خصوص دوچرخه سواری(که عادت و تفریحی ورزشی بسیاری از مردان در سراسر جهان به شمار می‌آید) و ارتباط احتمالی آن با عملکرد ناقص اسپرم‌ها چیزی ثابت نشده است.

 

 

 ارتباط باروری در مردان و سن

 مردان هم مانند زنان در بدن خود ساعت بیولوژیکی دارند که گویی هر لحظه در حال تیک تاک کردن است. از نظر علمی ثابت شده که قدرت باروری مردان به مراتب دیرتر از زنان افت می‌کند. در مردان کاهش سطح هورمون توستسترون از ۵۰ سالگی به بعد مشاهده می‌شود که می‌تواند  بر عملکرد و کیفیت اسپرم موثر باشد. همزمان که مرد وارد دوران میانسالی می‌شود از شمار اسپرم‌های سالم و تحرک آنها نیز کاسته می‌شوند. همچنین هر چه سن مرد افزایش یابد احتمال بروز اختلالات ژنتیکی در اسپرم نیز بیشتر می‌شود. تا جایی که ثابت شده مردانی که در سن بالا صاحب فرزند می‌شوند بیشتر احتمال دارد که پدر کودک مبتلا به اوتیسم(خودشیفتگی) اسکیزوفرنی، سندروم‌دوان شوند.

 

تاثیرات محیطی بر باروری و کیفیت اسپرم مردان

 حتی محیطی که مرد در آن کار می‌کند نیز بر تعداد، کیفیت و قدرت اسپرم مرد تاثیر می‌گذارد. مردانی که در محیط کار همواره در معرض مواد شیمیایی و سمی نظیر مواد مورد استفاده در تمیز سازی و چاپ، سموم کشاورزی و فلزات سنگین قرار دارند به طور غیر مستقیم اما قطعی از نظر علم پزشکی به اسپرم‌ها و عملکرد آنها آسیب می‌رسانند.

 

 

 بلایی که سیگار بر سر اسپرم‌ها می‌آورد

 اگر در خصوص ارتباط دوچرخه سواری و انجام حرکات ورزشی و حتی نوع تغذیه با باروری در مردان شک و تردیدهایی وجود داشته باشد اما حداقل در خصوص سیگار کشیدن خبری از تردید نیست. تحقیقات وسیع نشان داده است که استعمال سیگار با افت کیفیت اسپرم‌ در ارتباط مستقیم است. به طوری که مشخص شده مردانی که سیگار میکشند اسپرمهای کمتر و کم تحرک تری نسبت به سایر مردان دارند. همچنین اسپرم انها شکل و شمایل متفاوت عجیبی در مقایسه با اسپرم مردانی دارد که مواد دخانی استعمال نمی‌کنند. البته تاثیر استعمال سیگار بر قدرت و کیفیت اسپرم در بارور سازی تخم نیز ثابت شده است.

 

 

 

منبع: کتاب دختر میخواهید یا پسر؟

 نویسنده: فرحناز کمالی