غذاهای مناسب کودک زیر یک سال

آنچه مادران در تغذیه کودک شیرخوار باید بدانند

آنچه مادران در تغذیه کودک شیرخوار باید بدانند.

  کودک شیرخوار با توجه به شرایط ویژه خود یکی از گروههای مهم در معرض خطر می‌باشد و شما والدین گرامی برای کمک به گذر موفق کودکان دلبندتان از مرحله حساس رشد و تکامل راه دشواری را در پیش دارید. آنچه در ادامه آمده است رهنمودهایی برای کمک به شما در طی این راه می‌باشد.

 تغذیه کودک شیرخوار

 یکی از عوامل مهم و موثر بر رشد و نمو کودک شیرخوار تغذیه می‌باشد. رعایت نکات زیر می‌تواند صحیح بودن تغذیه کودک شما را تضمین کند.

 

از تولد تا چهار ماهگی کودک شیرخوار

 هر چقدر کودک میل دارد شیر مادر بخورد. (حداقل ۸ بار در ۲۴ ساعت) هیچ غذا یا مایعات دیگری به او ندهید.

 نحوه صحیح بغل کردن و پستان گرفتن شیرخوار: بدن و سر کودک شیرخوار در امتداد هم و مقابل بدن مادر باشد. تمام بدن شیرخوار توسط مادر حمایت شود. صورت شیرخوار مقابل پستان مادر باشد، چانه به پستان چسبیده، دهان کاملا باز، لب پایین کودک به بیرون برگشته، قسمت بیشتر هاله پستان در دهان کودک باشد.

 

 

 چهار تا شش ماهگی کودک شیرخوار

 هر چقدر کودک میل دارد شیر مادر بخورد. (حداقل ۸ بار در ۲۴ ساعت) و اگر کودک اضافه وزن مناسب نداشت دفعات شیردهی را افزایش دهید و یک تا دو بار در روز بعد از تغذیه با شیر مادر به او غذای کمکی بدهید. مهمترین معیار کفایت یا عدم کفایت شیر مادر سیر منحنی رشد کودک می‌باشد.

 

۶ تا ۱۲ ماهگی کودک

 هرچقدر کودک میل دارد او را با شیر مادر تغذیه کنید و غذای کافی نیز به او بدهید. (سه بار در روز اگر شیر مادرخوار است، پنج بار در روز اگر شیر مادرخوار نیست.) برای اینکه بدانید چه غذایی به کودک بدهید می‌توانید از راهنمای موجود در پشت کارت مراقبت کودک استفاده کنید در تهیه غذایی کودک شیرخوار به نکات زیر توجه کنید:

·  قبل از تهیه غذا و قبل از تغذیه کودک  دستان خود را با آب و صابون بشویید.

· همیشه از مواد غذایی تازه و سالم برای تهیه غذای کودک استفاده کنید و هر روز برای کودک غذای تازه درست کنید.

·  هر ماده غذایی جدید را با یک هفته فاصله با غذاهای قبلی به غذای کودک اضافه کنید.

· هر ماده غذایی را از مقدار کم شروع کرده و به مرور اضافه کنید.

· برای مقوی کردن و افزایش انرژی غذای کودک می‌توانید مقداری کره یا روغن به غذا اضافه کنید.

· برای مغذی کردن و افزایش کیفیت غذای کودک می‌‍توانید مقداری گوشت، شیر، تخم مرغ، سبزیجات تازه، عصاره قلم و یا پودر جوانه غلات به غذا اضافه کنید.

· به کودک با ظرف و قاشق مخصوص خودش غذا بدهید.

·  از غذاهای نرم و متنوع اشتها آور و غذاهایی که کودک دوست دارد استفاده کنید.

· همزمان با شروع تغذیه تکمیلی به کودک شیرخوار آب سالم و بهداشتی بدهید.

·مصرف برخی مواد غذایی در کودکان زیر یک سال ممنوع می‌باشد. این موارد عبارتند از: توت فرنگی، گیلاس، آلبالو، کیوی، خربزه، اسفناج، سفیده تخم مرغ، شیر گاو، عسل، بادام زمینی.

 

 

 یک تا دو سالگی کودک

کودک را با شیر مادر تغذیه کنید. ۵ بار در روز به او غذا بدهید.سه وعده غذای خانواده و دو میان وعده. در سال دوم زندگی شیر مادر باید بعد از صرف غذا به کودک داده شود.

· مصرف مکملهای کودکان را هرگز فراموش نکنید.

· قطره مولتی ویتامین یا AD: از پانزده روزگی تا یک سالگی

· قطره آهن: از پایان شش ماهگی تا دو سالگی

 

 میوه‌های ممنوع برای کودکان زیر یک سال

 نتایج مطالعات نشان داده است میوه‌های دانه دار همچون کیوی و توت فرنگی و نیز سفیده تخم مرغ به دلیل ایجاد حساسیت و آلرژی و خوردن عسل به دلیل ایجاد مسمومیت برای کودکان زیر یک سال ممنوع می‌باشد.

  بروز حساسیت توسط مواد غذایی همچون سفیده تخم‌مرغ، میوه‌هایی مانند گیلاس، کیوی و… تولید ایمونوگلوبین E و چگونگی بروز علائم حساسیت در کودکان نیز به صورت کهیر و قرمزی پوست است

 

 علائم حساسیت در کودک

 حساسیت به شیر گاو

حساسیت به پروتئین شیر گاو نیز از جمله حساسیت‌های غذایی کودکان می‌باشد. حساسیت به شیر گاو ناشی از حساسیت به کازئین شیر است و از آنجایی که این نوع پروتئین در اثر حرارت بالا و جوشاندن تغییر می‌کند، اغلب افراد به ویژه کودکان با مصرف شیر جوشانده و استرلیزه شیر خشک دیگر دچار آلرژی نمی‌شوند.

 

ممنوعیت عسل در کودک شیرخوار زیر یک سال

کارشناسان تغذیه در خصوص ممنوعیت عسل در نوزادان زیر یک سال گفته‌اند: به دلیل نارس بودن دستگاه گوارش نوزادان زیر یک سال، باکتری کلستریدیوم بوتولینوم غیر فعال موجود در عسل نمی‌تواند توسط ترشحات معده به طور کامل غیر فعال شود. بنابراین سم بوتولیسم در دستگاه گوارش نوزاد تولید و نوزاد دچار مسمومیت شدید غذایی می‌شود و می‌تواند منجر به مرگ وی شود. بنابراین باور عمومی که ترکیب غذای کمکی کودک شیرخوار زیر یک سال با عسل باعث مقوی شدن آن می‌شود، کاملاً نادرست است.

 

 

 

چند نکته مهم در تهیه سوپ کودک

· هر سه روز یک بار یک نوع سبزی به سوپ اضافه کنید مانند جعفری، گشنیز، لوبیا سبز و هویج، گوجه فرنگی، سیب زمینی، کدو حلوایی.

· به سوپ کودک نباید نمک، شکر یا چاشنی اضافه کرد.

· بهتر است کدو، کرفس و لوبیا سبز را پخته و بعد به سوپ کودک اضافه کنید.

· سبزیها باید در آخرین لحظات پخت سوپ اضافه شود. در ظرف نیز باید بسته باشد تا ویتامینهای آن از بین نرود.

· استفاده از اسفناج تا یک سالگی مجاز نبوده و نباید به سوپ کودک شیرخوار اضافه شود.

· سیب زمینی را هم می‌توانید به سوپ کودک اضافه کنید. برای این کار ابتدا سیب زمینی‌ها را بشویید و با پوست آن را بپزید. سپس پوست آن را جدا کرده و سیب زمینی پخته شده را به صبح کودک اضافه کنید و دقت کنید اگر بعد از پوست کندن سیب زمینی بخشی از آن سبز رنگ باید آن را جدا کرده و دور بریزید.

· همراه با سوپ می‌توانید به کودک ماست بدهید. بهتر است ماست با سوپ مخلوط نشود تا کودک با طعم آن آشنا شود. ولی اگر کودک مخلوط ماست و سوپ را دوست دارد این کار بلامانع است.

· برای تنوع بخشیدن به سود کودک می‌توانید هر بار یک ماده غذایی جدید را مثل جو، بلغور گندم و یا رشته فرنگی را که قبلاً پخته و نرم شده است به اندازه یک قاشق مرباخوری به سوپ اضافه کنید.

 

رابطه بین موادغذایی و شب ادراری کودکان

مواد غذایی تحریک کننده شب ادراری کودکان را تشدید میکند، مواد خوارکی تشدید کننده شامل

۱٫  کافئین

۲٫  نوشیدنی‌های گازدار

۳٫  مرکبات شب ادراری کودکان را تشدید می‌کند.

هر کودکی به دلایل مختلف ممکن است شب ادراری داشته باشد. اما والدین با رعایت نکاتی می‌توانند به کودکشان کمک کنند تا بیشترشان خشک باقی بمانند. کافئین باعث تولید ادرار می‌شود و نوشیدنی‌های کافئین دار مانند چای،قهوه یا کوکا قبل از خواب به کودک ندهید.

والدین نباید اجاز دهند شبها کودک مایعات زیادی مصرف کنند.اگر با رعایت این نکات شب ادراری باز هم ادامه داشت، باید با متخصص اطفال مشورت شود.

 

منبع: کتاب تغذیه کودک؛ درمان و رفع مشکلات تغذیه‌ای کودک

نویسنده: فرحناز کمالی